Հայաստանում ապրանքների ծագման հավաստագրերի տրամադրման հարցերով զբաղվելու է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը

Արմինֆո. Հայաստանի իշխանությունները հերթական փորձն են ձեռնարկում ՝ պարզեցնելու ծագման հավաստագրերի տրամադրման և փորձաքննությունների անցկացման ընթացակարգը: ՀՀ Ազգային ժողովի տնտեսական հարցերի հանձնաժողովը փետրվարի 4-ի նիստում դրական եզրակացություն է տվել "Առեւտրաարդյունաբերական պալատների մասին" օրենքում եւ հարակից փաստաթղթերի փաթեթում առաջին ընթերցմամբ ՀՀ կառավարության ներկայացրած փոփոխություններին:

Ինչպես իր ելույթում նշել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Էդգար Զաքարյանը, փաթեթով սահմանվում են նաև փորձաքննություն իրականացնող մարմիններին ներկայացվող պահանջները և փորձագետների որակավորման կարգը: Փոխնախարարը նշել է, որ ծագման հավաստագրերի տրամադրման ոլորտում առկա համակարգային խնդիրների հետևանքները կրում են ինչպես տնտեսական, այնպես էլ վարչական բնույթ: Դրանք բացասաբար են ազդում արտահանման գործընթացների ժամանակավոր և ֆինանսական արդյունավետության վրա, սահմանափակում են տնտեսվարող սուբյեկտների մրցունակությունը, նվազեցնում պետական կառավարման թափանցիկությունը և խոչընդոտում Հայաստանի արտաքին առևտրային ներուժի լիարժեք իրացմանը: Ուստի անհրաժեշտ է ոլորտում իրականացնել համալիր բարեփոխումներ ՝ ուղղված ընթացակարգերի պարզեցմանը, հստակեցմանը և իրավական դաշտի կատարելագործմանը։

Ապրանքների արտադրության մեջ, մասնավորապես, մաքսային արտոնությունները որոշելիս, ծագման հավաստագրի տրամադրումը մեծ նշանակություն ունի, ուստի հատկապես կարևոր է, որ այս գործընթացն իրականացվի հստակ, կանխատեսելի և դժվարություններ չստեղծի բարեխիղճ ձեռնարկատերերի համար: Խնդիրն այն է, որ գործող օրենսդրությունը պարունակում է այնպիսի նորմեր, որոնք հստակ սահմանում են ծագման վկայագրերի տրամադրման կարգը և ապրանքների փորձաքննություն անցկացնելու կարգը, ինչպես ներքին, այնպես էլ արտասահմանյան, և դրա հիման վրա սերտիֆիկատի տրամադրումը կամ ապրանքների փորձաքննություն անցկացնելը որոշակի խնդիրներ է առաջացնում: Այնուամենայնիվ, այս նորմերից մի քանիսը կարող են առաջանալ, քանի որ դրանք կարող են առաջանալ միայն այն դեպքում, եթե ծագման հավաստագրերի տրամադրման ոլորտի կատարելագործման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է բազմաթիվ խնդիրներով, այդ թվում ՝ իրավական անհամապատասխանությամբ, վարչական ծանրաբեռնվածության բարձր մակարդակով, թվային լուծումների սահմանափակ օգտագործմամբ, տվյալների թափանցիկության բացակայությամբ ։

Առաջարկվող միջոցառումների փաթեթով նախատեսվում է ապրանքների ծագման հավաստագրերի տրամադրումը փոխանցել էկոնոմիկայի նախարարությանը, ինչի կապակցությամբ անհրաժեշտ է վերացնել "Առևտրաարդյունաբերական պալատների մասին" օրենքի 6-րդ հոդվածը, 1-ին մասը, "զ" կետը և համապատասխան փոփոխություններ կատարել "Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին" օրենքում, համաձայն որի, Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարությունը կունենա ապրանքների ծագման հավաստագրեր տրամադրելու լիազորություն: Անհրաժեշտ է նաև փոփոխություններ կատարել "Գործունեության տեսակների գրանցման մասին" օրենքում ՝ գրանցման ենթակա գործունեության տեսակների ցանկում ավելացնելով ապրանքների ծագման երկիրը որոշելիս փորձաքննության ոլորտը: Փաթեթով փոփոխություններ են կատարվում նաև "Պետական տուրքի մասին" օրենքում, որով սահմանվում են ապրանքների ծագման հավաստագրի տրամադրման համար համապատասխան վճարներ:

Հաշվի առնելով, որ փաթեթը նախատեսում է պետական տուրքի սահմանում  փորձաքննություն չպահանջող ապրանքներին տրվող ծագման հավաստագրերի համար, առաջարկվում է համապատասխան փոփոխություններ կատարել "Մաքսային կարգավորման մասին" օրենքում: