Արմինֆո. Մոսկվան և Երևանն ընդհանուր շահեր ունեն Հարավային Կովկասում տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման հարցում։ Այդ մասին հայտարարել է ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը։
"Մոսկվայի համար Մեղրիով ճանապարհը ԵԱՏՄ անդամ մեկ այլ պետության ՝ Հայաստանի հետ տրանսպորտային կապի բարելավման, ինչպես նաև Իրանի և Թուրքիայի շուկաների հասանելիության բարելավման հնարավորություն է ։ Թեհրանի համար դա մրցակցող ճանապարհ է և սպառնալիք ԱՄՆ-ի կողմից ։ Անկարայի համար դա ամենահարմար ելքն է դեպի Ադրբեջան և Միջին Ասիայի պետություններ։ Երևանի համար Մեղրիի հատվածը հնարավորություն է ապաշրջափակելու երկիրը, իրացնելու իր աշխարհագրական դիրքի առավելությունները և լրացուցիչ խթան հաղորդելու սեփական տնտեսության զարգացմանը: Մեր և Հայաստանի շահերն այս հարցում համընկնում են", - ասել է նա՝ ՏԱՍՍ-ի հետ հարցազրույցում։
Օվերչուկն ընդգծել է, որ ռուսական կողմն աջակցում է Հայաստանի ապաշրջափակման գործընթացին ՝ հիշեցնելով փոխվարչապետների մակարդակով եռակողմ աշխատանքային խմբում ՌԴ ակտիվ միջնորդության մասին։
Միաժամանակ նա համոզմունք է հայտնել, որ Հայաստանի ապաշրջափակումը անհրաժեշտ է ողջ Հարավային Կովկասի զարգացման համար, միայն Ռուսաստանի ներկայությունն այդ գործընթացում կարող է շահերի հավասարակշռություն ապահովել:
"Կարևոր է հասկանալ, որ Հայաստանի ապաշրջափակումը, Ադրբեջանի երկու հատվածների միջև հարմար տրանսպորտային հաղորդակցության բացումը և Մեղրիի հատվածի վերականգնումը անհրաժեշտ են ողջ Հարավային Կովկասի խաղաղ զարգացման համար ։ Առանց այդ ճանապարհի այնտեղ խաղաղություն չի լինի, բայց այն կարելի է կառուցել միայն հաշվի առնելով տարածաշրջանի բոլոր երկրների շահերի հավասարակշռությունը, իսկ դա կարող է ապահովել միայն Ռուսաստանի ներկայությունը", - նշել է նա։
"Եթե մի կողմ դնենք Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի միջեւ սերտ հարաբերությունների գործոնը, ինչը, իհարկե, չի կարելի անել, ապա միակ բանը, որ կարող էր ապրանքային հոսք հաղորդել Հայաստանի տարածքով, մրցակցությունն է", - շարունակել է Օվերչուկը: Նրա խոսքով՝ դրա համար պետք է լինեն հարմար եւ ցածր սակագներ, սպասարկում, սահմանների արագ անցում, եւ այդ ժամանակ կարող է լինել հնարավորություն, որ այնտեղ երթեւեկեն ։ "Բայց մրցակցությունն առանձին թեմա է", - վստահ է ռուս պաշտոնյան:
ՌԴ փոխվարչապետի խոսքով, բացի թուրքականից, հայկական երկաթուղիները մշտական ուղղակի մրցակցության մեջ են լինելու արդեն գոյություն ունեցող Բաքու - Թբիլիսի - Կարս երկաթուղու հետ, որը արդիականացվում է: "Իրանում" Թրամփի երթուղուն " զուգահեռ ավարտվում է ժամանակակից ավտոմոբիլային ճանապարհի շինարարությունը ։ Բացի այդ, քննարկվում է Մեղրիի հատվածին զուգահեռ Ադրբեջանից Իրանի տարածքով Նախիջևան անցնող երկաթուղու կառուցման հարցը", - հավելել է նա։
"Չինական և ռուսական բեռները, ըստ միջազգային փորձագետների, ավելի շուտ կանցնեն Իրանի տարածքով, քան ԱՄՆ - ի կողմից վերահսկվող հայկական տարածքով, այսինքն ՝ հիմնական բեռնափոխադրումների հոսքը Հայաստան, ամենայն հավանականությամբ, ընդհանրապես չի լինի, նույնիսկ՝ այդ 42 կմ-ով", - ընդգծել է Օվերչուկը:
Հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում սստոորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։
Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով:
