Արմինֆո. Հայաստանում կխստացվի վերահսկողությունը սինթետիկ բովանդակության նկատմամբ: ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ նիստում առաջին ընթերցմամբ քննարկվում են «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին նախագծերը:
Իր ելույթում ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանը նշեց, որ վերջին տարիներին տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, և հատկապես արհեստական բանականության թռիչքաձև զարգացումը հանգեցրել է թվային բովանդակության ստեղծման նոր մեթոդների լայն տարածմանը: Օգտագործելով գեներատիվ ալգորիթմներ և արհեստական բանականության համակարգեր՝ հնարավոր է ստեղծել տեսալսողական, գրաֆիկական և ձայնային բովանդակություն, որը կարող է ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն նման լինել իրականությանը: Նման տեխնոլոգիաների օգնությամբ ստեղծված բովանդակությունը հաճախ անվանում են սինթետիկ բովանդակություն: Թեև այս տեխնոլոգիաները կարող են ունենալ դրական կիրառություն ստեղծագործական, կրթական և տեխնոլոգիական ոլորտներում, դրանց ոչ թափանցիկ օգտագործումը կարող է մի շարք ռիսկեր պարունակել: Մասնավորապես, սինթետիկ բովանդակությունը կարող է օգտագործվել հանրությանը մոլորեցնելու, ապատեղեկատվություն տարածելու, առանձին անձանց հեղինակությանը վնաս հասցնելու, ինչպես նաև հանրային գործընթացների վրա ազդելու համար: Տեսալսողական ոլորտում նման բովանդակության տարածումը կարող է էականորեն ազդել տեղեկատվության հավաստիության ընկալման վրա, քանի որ լսարանը հաճախ չի կարողանում տարբերակել իրական նյութերը արհեստականորեն ստեղծվածներից: Այս հանգամանքը կարող է նվազեցնել հանրության վստահությունը մեդիա միջավայրի նկատմամբ և խաթարել տեղեկատվական թափանցիկությունը:
Գործող օրենսդրությունը սինթետիկ բովանդակության ստեղծման կամ տարածման դեպքում դրա նույնականացման կամ մակնշման պարտադիր պահանջներ չի սահմանում: Արդյունքում, սպառողները հաճախ չեն տեղեկացվում այն մասին, որ իրենց կողմից սպառվող բովանդակությունը լիովին կամ մասնակիորեն ստեղծվել է արհեստական բանականության համակարգերի կիրառմամբ: Այս հանգամանքներում անհրաժեշտ է սահմանել սինթետիկ բովանդակության հստակ իրավական սահմանումը և նախատեսել պարտադիր մակնշման պահանջներ տեսալսողական մեդիածառայություններ մատուցողների համար՝ տեղեկատվության թափանցիկությունն ու սպառողների իրազեկվածությունն ապահովելու նպատակով:
Նախագծով առաջարկվում է «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքում ամրագրել սինթետիկ բովանդակության իրավական սահմանումը որպես տեսալսողական, աուդիո կամ այլ տեղեկատվական նյութ, որը ստեղծվել կամ փոփոխվել է լիովին կամ մասնակիորեն՝ արհեստական բանականության համակարգերի կամ գեներատիվ տեխնոլոգիաների կիրառմամբ: Միաժամանակ նախատեսվում է տեսալսողական մեդիածառայություններ մատուցողների համար սահմանել պարտականություն՝ ապահովել նման բովանդակության համար հստակ, տեսանելի կամ լսելի մակնշման առկայությունը, ինչը ցույց կտա, որ տվյալ բովանդակությունը ստեղծվել է արհեստական բանականության կիրառմամբ կամ լիովին կամ մասնակիորեն փոփոխվել կամ մշակվել է թվային եղանակով՝ այլ թվային տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ:
Նախագծում սահմանված են նաև մակնշման մեթոդները՝ կախված բովանդակության տեսակից (տեսալսողական, ձայնային կամ տեսողական), որպեսզի ապահովվի տեղեկատվության հասանելիությունն ու հասկանալիությունը սպառողների համար: Նախագիծը նախատեսում է նաև պատասխանատվության միջոցներ սինթետիկ բովանդակության մակնշման պահանջները խախտելու դեպքում: Նախագծի ընդունման արդյունքում ակնկալվում է տեղեկատվության թափանցիկության բարձրացում տեսալսողական ոլորտում, սպառողների իրազեկվածության ապահովում բովանդակության ծագման վերաբերյալ, ապատեղեկատվության և մանիպուլյացված բովանդակության տարածման ռիսկերի նվազեցում, մեդիա միջավայրի նկատմամբ հանրային վստահության բարձրացում և արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների պատասխանատու ու էթիկական կիրառման խթանում:
