Արմինֆո. Հայաստանի TOP-5 առևտրային գործընկերների՝ Ռուսաստանի, Չինաստանի, ԱՄԷ-ի, Իրանի և Գերմանիայի մասնաբաժինը 2026 թվականի հունվար-փետրվարին նվազել է՝ ընդհանուր շրջանառության մեջ կազմելով գումարային 53% (2024թ. հունվար-փետրվարի 64%-ի դիմաց)՝ բացարձակ արտահայտությամբ կազմելով 1,6 մլրդ դոլար:
Դրանցից երկուսը՝ Ռուսաստանը և ԱՄԷ-ն, շարունակել են կրճատել ծավալները, սակայն ավելի զուսպ տեմպերով՝ համապատասխանաբար 17,4% և 40,9%-ով, քան մեկ տարի առաջ (62,1% և 80%): Միևնույն ժամանակ, Չինաստանի և Գերմանիայի ուղղությամբ արտաքին առևտրի ծավալները սկսել են աճել՝ 18,4% և 48,2%-ով (նախորդ տարվա 22% և 9% անկումից հետո), իսկ Իրանի ուղղությամբ աճը դանդաղել է 12%-ից մինչև 6%: Այս մասին են վկայում ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալները:
Հայաստանի արտաքին առևտուրը ԵԱՏՄ-ի հետ 2026թ. հունվար-փետրվարին նվազել է տարեկան 14,7%-ով (նախորդ տարվա 61,5% անկման դիմաց)՝ հասնելով 877,6 մլն դոլարի, իսկ ԵՄ-ի հետ այն ունեցել է 61,6% աճ (նախորդ տարվա 7,5% անկումից հետո)՝ կազմելով 482,3 մլն դոլար: Ընդ որում, ԵԱՏՄ երկրների շարքում ծավալների անկում գրանցվել է միայն ՌԴ-ի դեպքում, մինչդեռ ԵՄ երկրների մեծ մասը նախընտրել է ավելացնել ծավալները. դրանք են՝ Գերմանիան, Բուլղարիան, Իտալիան, Ֆրանսիան, Բելգիան, Լեհաստանը, Նիդերլանդները, Ռումինիան, Իսպանիան, Սլովակիան, Ավստրիան, Ֆինլանդիան, Դանիան, Լիտվան, Կիպրոսը և Պորտուգալիան, ընդ որում՝ շատերը՝ զգալիորեն: Տարեկան դինամիկայի նման փոփոխությունը նվազեցրել է ԵԱՏՄ մասնաբաժինը Հայաստանի արտաքին առևտրի կառուցվածքում 36,7%-ից մինչև 28,6% (ՌԴ-ի պատճառով՝ 35,5%-ից մինչև 26,8%), իսկ ԵՄ մասնաբաժինը, ընդհակառակը, բարձրացրել է 10,6%-ից մինչև 15,7%:
Ըստ արտահանման՝ TOP-5-ի մեջ մտնում են Ռուսաստանը, Չինաստանը, ԱՄԷ-ն, Իրաքը և Շվեյցարիան՝ 803,1 մլն դոլար ընդհանուր ծավալով, իսկ ըստ ներմուծման՝ առաջատար հնգյակը ներկայացնում են Ռուսաստանը, Չինաստանը, Իրանը, ԱՄՆ-ը և Գերմանիան՝ 939,7 մլն դոլար ընդհանուր ծավալով: Ռուսաստանի և ԱՄԷ-ի ուղղությամբ կրճատվում են և՛ արտահանումը, և՛ ներմուծումը, Չինաստանի ուղղությամբ արտահանման թռիչքն ուղեկցվում է ներմուծման կրճատմամբ, Գերմանիայի ուղղությամբ պահպանվում է արտահանման բարձր աճը՝ ներմուծման թռիչքի պայմաններում, ԱՄՆ-ի ուղղությամբ արտահանման թուլացած անկումն ուղեկցվում է ներմուծման բարձր երկնիշ աճով, Շվեյցարիայի ուղղությամբ նկատվում է արտահանման կտրուկ աճ և ներմուծման երկնիշ աճի անցում, Իրաքի ուղղությամբ արտահանման նկատվող անկումն ուղեկցվում է ներմուծման բազմապատիկ արագացող աճով, իսկ Իրանի ուղղությամբ արտահանման անկումն արագանում է, իսկ ներմուծման աճը՝ դանդաղում:
Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2026թ. հունվար-փետրվարին կազմել է 3,1 մլրդ դոլար՝ տարեկան կտրվածքով աճելով 9,3%-ով (նախորդ տարվա 52% անկման դիմաց): Մասնավորապես, դինամիկայի բարելավում է նկատվել և՛ արտահանման, և՛ ներմուծման գծով՝ մինչև 12,6-7,3% աճ (նախորդ տարվա 59,7-45,8% անկումից հետո), որոնց ծավալները կազմել են համապատասխանաբար 1,2 մլրդ դոլար և 1,9 մլրդ դոլար:
2026թ. հունվար-փետրվարին Հայաստանի արտաքին առևտրի բացասական սալդոն աննշան կրճատվել է (տարեկան 0,3%-ով)՝ կազմելով 726,5 մլն դոլար, որից բացասական 204,2 մլն և 140,7 մլն դոլարը ԵՄ երկրների և Չինաստանի հետ սալդոն է՝ առաջինի դեպքում ցուցանիշի 36% աճով, իսկ երկրորդի դեպքում՝ 45% անկումով։ Ավելի զգալիորեն աճել է ԱՄՆ-ի հետ արտաքին առևտրի բացասական սալդոն՝ 1,5 անգամ՝ հասնելով 66,9 մլն դոլարի, մինչդեռ Իրանի ուղղությամբ բացասական սալդոն աճել է ավելի համեստ՝ 22%-ով՝ կազմելով 85,8 մլն դոլար։ Ռուսաստանի հետ Հայաստանի արտաքին առևտուրը դուրս է եկել դրական սալդոյի՝ 15,3 մլն դոլար (տարեկան 2,2 անգամ աճով), ինչը ԵԱՏՄ երկրների հետ սալդոն մինուսից բերել է պլյուսի՝ 28,5 մլն դոլար (տարեկան 2,4 անգամ աճով)։ Գրեթե 2 անգամ կրճատում է գրանցվել նաև ԱՄԷ-ի հետ արտաքին առևտրի դրական սալդոյի գծով՝ մինչև 120 մլն դոլար: Հատկանշական է, որ էականորեն աճել է արտաքին առևտրի դրական սալդոն Բուլղարիայի հետ՝ ավելի քան 12 անգամ (մինչև 32,8 մլն դոլար), Բելգիայի հետ՝ 3 անգամ (մինչև 12,5 մլն դոլար), Շվեյցարիայի հետ՝ 2,5 անգամ (մինչև 40,8 մլն դոլար), Նիդերլանդների հետ՝ գրեթե 2 անգամ (մինչև 3,1 մլն դոլար), իսկ Իրաքի ուղղությամբ դրական սալդոն, ընդհակառակը, կրճատվել է 10%-ով՝ կազմելով 49,1 մլն դոլար:
Նշենք, որ ՀՀ Կենտրոնական բանկի՝ սույն թվականի մարտին թարմացված կանխատեսման համաձայն, 2024 թվականին արտահանման և ներմուծման գրեթե նույնական՝ 30,9-32,7% աճից և 2025 թվականին 30,5% (արտահանում) ու 23,7% (ներմուծում) անկումից հետո, արդեն 2026 թվականին դինամիկան կբարելավվի դեպի աճ՝ արտահանման գծով մինչև 25,5-28,5%, իսկ ներմուծման գծով՝ մինչև 36,7-34,9%: ԿԲ սպասումներով՝ աճի միտումը կշարունակվի նաև 2027 թվականին, սակայն աճի տեմպերը կթուլանան՝ արտահանման գծով հասնելով 16-19%-ի, իսկ ներմուծման գծով՝ 11-14,3%-ի: Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) իր դեկտեմբերյան կանխատեսման մեջ, նույնպես ակնկալելով 2026 թվականին Հայաստանի արտաքին առևտրի դուրս գալը անկումից դեպի աճ, սահմանել է արտահանման և ներմուծման չափազանց համեստ տեմպեր՝ 2,2-2,1%, իսկ 2027 թվականին՝ հետագա զուսպ աճ՝ 3,4-3,7%:
