Արմինֆո.Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարության հետևում, թե քանի դեռ Հայաստանը Եվրամիությանն անդամակցելու հայտ չի ներկայացրել, Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) անդամակցության հարցով հանրաքվե չի կայանա, թաքնված է այդ հանրաքվեն անցկացնելու ակնհայտ չցանկանալը։ Այս մասին հայտարարել է ՌԴ Անվտանգության խորհրդի (ԱԽ) քարտուղար Սերգեյ Շոյգուն։
«Լիովին կարող է պարզվել, որ բնակչությունը դեմ կարտահայտվի, և Երևանի ներկայիս իշխանությունը ստիպված կլինի տհաճ խոսակցություն ունենալ եվրոպացի հովանավորների հետ։ Կա նաև այլ դրդապատճառ՝ այն գիտակցումը, որ առանց ԵԱՏՄ-ի և Ռուսաստանի Հայաստանի համար, մեղմ ասած, ծանր կլինի։ Հայաստանի իշխանությունները չեն կարող չգիտակցել, որ ԵԱՏՄ-ին անդամակցությունը Հայաստանի համար ակնհայտ բարիք է։ Մենք արդեն բազմիցս խոսել ենք այդ մասին, թվարկել առավելությունները։ Հավելեմ միայն, որ այս միավորմանը մասնակցության 10-ամյա ժամանակահատվածում Հայաստանի ՀՆԱ-ն աճել է գրեթե 3 անգամ՝ 10,5 միլիարդ դոլարից հասնելով ավելի քան 29 միլիարդ դոլարի։ Ընդ որում, վերջին 3 տարիներն ապահովել են 40%-ի մակարդակի աճ։ ԵԱՏՄ շուկան ներառում է ավելի քան 185 միլիոն սպառող, իսկ եթե հաշվի առնենք արտաքին գործընկերների հետ ազատ առևտրի համաձայնագրերը՝ ամբողջ 700 միլիոն», - ասված է ԱԽ մամուլի ծառայության տարածած մեկնաբանության մեջ։
Նա ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ Եվրամիությունը կարող է աննշան գումարներ հատկացնել իրեն ձեռնտու նախագծերի համար, օրինակ՝ 1,5 միլիոն եվրո, այսպես կոչված, «անկախ մեդիայի» զարգացման, այսինքն՝ սեփական քարոզչության համար։ Կամ, օրինակ, 2,2 միլիոն եվրո՝ վիզաների ազատականացման գործընթացին աջակցելու համար, ինչը հստակորեն չի փոխհատուցի Ռուսաստանից զբոսաշրջության կրճատումից առաջացած կորուստները, որոնք կարող են կազմել մինչև 1,5 միլիարդ դոլար։
«Եվրամիությունը պատրաստ չէ իր վրա վերցնել իրական ծախսերը։ Օրինակ՝ միայն գազի գնի տարբերությունը ծածկելու համար (որի 84%-ը Հայաստանը ներկրում է Ռուսաստանից) միջազգային գների համեմատ, կպահանջվի տարեկան մոտ մեկ միլիարդ դոլար։ ԵՄ-ն հազիվ թե դա փոխհատուցի։ Նշանակում է՝ ծախսերի բեռը կընկնի բնակչության վրա։ Գազը կթանկանա 3-4 անգամ։ Հիշեցնեմ, որ Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի ավելի քան 40%-ը նույնպես արտադրվում է գազից։ Հետևաբար, արդյունաբերության և տնային տնտեսությունների համար էլեկտրաէներգիայի գների աճից խուսափել չի հաջողվի։ Մոլդովայում, օրինակ, վերջին 5 տարում էլեկտրաէներգիայի գինն աճել է 2-2,5 անգամ», - ընդգծել է Շոյգուն։
Նրա խոսքով՝ Հայաստանի իշխանությունները չեն կարող չգիտակցել նաև այն, որ երկիրը չունի ոչ ապրանքների սերտիֆիկացում ըստ եվրոպական չափանիշների, ոչ էլ սպառման շուկաներ։ Ռուսաստանի ԱԽ քարտուղարը նշել է, որ տնտեսության գրեթե ողջ իրական հատվածը կապված է Ռուսաստանի հետ։
«Միայն գյուղատնտեսական արտադրանքի մասով, որի ավելի քան 96%-ը սպառում է Ռուսաստանը, երկիրը տարեկան կկորցնի ավելի քան 700 միլիոն դոլար և հազարավոր, եթե ոչ տասնյակ հազարավոր աշխատատեղեր։ Ուշադրություն ենք դարձրել Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների խոստումներին՝ փոխհատուցել գյուղմթերք արտադրողների կորուստները, ինչպես նաև մաքսավճարներն ու լոգիստիկ ծախսերը նոր շուկաներում վաճառքի դեպքում։ Լռության է մատնվում միայն այն փաստը, որ դրա համար նույնպես զգալի գումարներ են անհրաժեշտ։ Հետևաբար, լիովին կարելի է սպասել սոցիալական ոլորտի, բժշկության և բնակկոմունալ տնտեսության (ԲԿՏ) ծախսերի կրճատում», - հավելել է նա։
Շոյգուն համոզված է, որ ԵՄ-ի հետ ինտեգրումը, թեկուզ դիվերսիֆիկացման անվան տակ, նշանակում է խզում ԵԱՏՄ-ի և Ռուսաստանի հետ, որքան էլ առանձին գործիչներ հավաստիացնեն, թե դա այդպես չէ։ «Նման քայլերը Հայաստանի տնտեսությունը կհասցնեն խորը ճգնաժամի։ Ուզում եմ ուղղակիորեն ասել՝ ոչ ԵՄ-ի հետ Հայաստանի կապերի ընդլայնումը, ոչ եվրոպական չափանիշներին անցման մեղմացումը, ոչ էլ տնտեսական ճգնաժամից դուրս գալը, որը կհաջորդի դրան, մենք չենք ֆինանսավորելու», - եզրափակել է նա։
Մոսկվայի և Երևանի հարաբերությունները բարդացել են Հայաստանի եվրաինտեգրման կուրսի ֆոնին։ Նախագահ Վլադիմիր Պուտինը նախկինում հայտարարել էր, որ Հայաստանը ստիպված կլինի ընտրություն կատարել ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև։ Ընդ որում, Փաշինյանը պնդում էր, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու հարցն այժմ չկա Երևանի օրակարգում։
Հիշեցնենք, որ ռուսական կողմը հայտարարում էր, որ 2013 թվականի համաձայնագրով Ռուսաստանը կարող է անժամկետ չեղարկել նավթամթերքի, գազի և ալմաստների մատակարարման արտահանման մաքսատուրքերը դեպի Հայաստան, եթե Հայաստանը շարունակի եվրաինտեգրման կուրսը (ծանոթագրություն՝ տեքստի տրամաբանությամբ՝ կարող է վերականգնել կամ չեղարկել արտոնությունները): Համաձայնագրով Մոսկվան Երևանին նավթամթերք և գազ է մատակարարում ներքին սպառման ծավալներով՝ հաստատված ինդիկատիվ հաշվեկշիռներով, ընդ որում արգելված է վերաարտահանումը երրորդ երկրներ։ Մայիսի 29-ին ԵԱՏՄ երկրների ղեկավարները բանաձև են ընդունել, որով Հայաստանի իշխանություններից պահանջել են երկրում հանրաքվե անցկացնել ԵԱՏՄ-ում մնալու հարցով։
Ապրիլի սկզբին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպման ժամանակ նշել էր, որ Ռուսաստանը Հայաստանին գազը վաճառում է 177,5 դոլարով՝ 1 հազար խորանարդ մետրի դիմաց, այն դեպքում, երբ Եվրոպայում այն այժմ արժե մոտ 600 դոլար՝ 1 հազար խորանարդ մետրի դիմաց։
