Արմինֆո.Միջազգային արժութային հիմնադրամը (ԱՄՀ) Հայաստանի համար հասանելի է դարձրել 18.4 մլն SDR-ին (մոտ 25.1 մլն դոլար) համարժեք գումարի Stand-By վարկը, ինչի արդյունքում հասանելի միջոցների ընդհանուր ծավալը հասել է 36.8 մլն SDR-ի (մոտ 50.2 մլն դոլար)։
Միևնույն ժամանակ, ԱՄՀ-ն պահպանել է Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսումը 2026 և 2027 թվականների համար՝ համապատասխանաբար 5,3% և 5,5% մակարդակում (2025թ. 7,1% փաստացի աճի դիմաց)։ Այս մասին նշվում է ԱՄՀ հաղորդագրության մեջ, որտեղ մատնանշված է, որ Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը մնում է բարձր, և 2026 թվականին իրական ՀՆԱ-ի նման կանխատեսվող աճը կապահովվի համաշխարհային բարձր անորոշության ֆոնին։
Մասնավորապես, ԱՄՀ Գործադիր խորհուրդն ավարտել է Հայաստանի հետ 2025 թվականի Stand-By համաձայնագրի (SBA) շրջանակներում առաջին տեսությունը՝ երկրին տրամադրելով լրացուցիչ հասանելիություն այդ միջոցներին։ Հայաստանի իշխանությունները շարունակում են այս համաձայնագիրը դիտարկել որպես կանխարգելիչ (պրեվենտիվ)։ Stand-By ծրագիրն ուղղված է կառավարության քաղաքականության և բարեփոխումների ծրագրի աջակցմանը՝ տնտեսական ու ֆինանսական կայունության պահպանման, ինչպես նաև ուժեղ, ներառական և կայուն աճի խթանման համար։ Stand-By համաձայնագիրը հաստատվել էր ԱՄՀ Խորհրդի կողմից 2025թ. դեկտեմբերի 1-ին։ ԱՄՀ Գործադիր խորհրդի որոշումն ընդունվել է առանց պաշտոնական նիստի անցկացման (սահմանված ժամկետի լրանալու ընթացակարգի հիման վրա)։
Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը մնում է բարձր։ ԱՄՀ-ն ակնկալում է, որ իրական ՀՆԱ-ի աճը 2026 թվականին կդանդաղի մինչև 5,3%՝ ներքին պահանջարկի թուլացման և Մերձավոր Արևելքում պատերազմի պատճառով առևտրում որոշակի խափանումների ի հայտ գալու ֆոնին։ Կանխատեսվում է, որ գնաճը կարճաժամկետ հեռանկարում կմնա բարձրացված՝ հումքային ապրանքների գների աճի և առևտրային երթուղիների փոփոխման պատճառով լոգիստիկ ծախսերի ավելացման ֆոնին, սակայն կանխատեսվող հորիզոնում կվերադառնա թիրախային մակարդակին (3%, +/- 1 տոկոսային կետ - Խմբ.)։ Զարգացման հեռանկարների կարճաժամկետ ռիսկերը կապված են Մերձավոր Արևելքում պատերազմով պայմանավորված աննախադեպ անորոշության հետ։ Միջնաժամկետ հեռանկարում Հայաստանի վրա կարող է ազդել առևտրային գործընկեր երկրների աճի պոտենցիալ դանդաղումը և գլոբալ ֆինանսական պայմանների խստացումը։ Այդուհանդերձ, արտաքին և ֆինանսական հատվածի բուֆերները մնում են ուժեղ։
Բարձր հարկաբյուջետային ցուցանիշները կպահպանվեն նաև 2026 թվականին։ ԱՄՀ-ն կանխատեսում է եկամտային մասի զգալի գերակատարում՝ 2026 թվականի բյուջեի համեմատ, ինչին նպաստում են բարձր տնտեսական ակտիվությունը, հարկային քաղաքականության միջոցառումները և հարկային վարչարարության շարունակական բարելավումը։ Իշխանությունները ծրագրում են խնայել գերպլանային եկամուտները՝ պահանջարկի զսպման և պահուստների (բուֆերների) ամրապնդման համար՝ ձգտելով բյուջեի դեֆիցիտը պահել ՀՆԱ-ի 4%-ի չափով (2026 թվականի բյուջեով նախատեսված ՀՆԱ-ի 4,5%-ի համեմատ), ինչը նպատակահարմար է։
Ծրագրի կատարումն ամբողջությամբ ընթանում է ըստ ժամանակացույցի։ Դեկտեմբերի վերջի դրությամբ բոլոր քանակական արդյունավետության չափանիշները (QPC - quantitative performance criteria) կատարվել են։ Գնաճը գտնվել է Դրամավարկային քաղաքականության խորհրդակցությունների մեխանիզմի (MPCC - Monetary Policy Consultation Clause - ԱՄՀ-ի կողմից կիրառվող գործիք) ներքին միջանցքի սահմաններում՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի հաշվետու ամսաթվի դրությամբ, սակայն փոքր-ինչ գերազանցել է ինդիկատիվ ներքին վերին սահմանը՝ 2026 թվականի մարտի հաշվետու ամսաթվի դրությամբ։ Կառուցվածքային ուղենիշների կատարման առաջընթացը շարունակվում է, թեև որոշակի ուշացումներով։
Շարունակվող տնտեսական անորոշությունն ընդգծում է դիմակայունության ամրապնդման և ապագա աճի հեռանկարների բարելավման ուղղությամբ ջանքերի շարունակման անհրաժեշտությունը։ ԱՄՀ-ն գտնում է, որ հարկաբյուջետային քաղաքականությունը պետք է նախկինի պես համատեղի ծախսերի առաջնահերթությունները և հարկաբյուջետային կայունությունը։ Ծախսերի հստակ առաջնահերթությունը և արդյունավետության բարձրացումը՝ հարկային քաղաքականության բարեփոխումների և հարկային վարչարարության ամրապնդման հետ մեկտեղ, անհրաժեշտ են հարկաբյուջետային տարածություն ստեղծելու համար, ինչը թույլ կտա դիմակայել ծախսերի ծանրաբեռնվածությանը՝ պարտքը չափավոր մակարդակում պահպանելով։
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը, ինչպես գտնում է ԱՄՀ-ն, պետք է շարունակի ուշադիր հետևել տնտեսության զարգացմանը, գնաճի դինամիկային և գնաճային սպասումներին, ինչպես նաև պատրաստ լինի անհրաժեշտության դեպքում ճշգրտել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքները՝ գնաճը թիրախային մակարդակին վերադարձնելու համար։ Ճկուն փոխարժեքը պետք է նախկինի պես ծառայի որպես շոկերի հիմնական ամորտիզատոր, իսկ արժութային ինտերվենցիաները պետք է սահմանափակվեն շուկայում անկանոնությունների վերացման դեպքերով։
Երկարաժամկետ աճի պահպանման համար, ԱՄՀ գնահատմամբ, ողջունելի են պլանավորված կառուցվածքային բարեփոխումները, որոնք ուղղված են արտահանման զամբյուղի և իրացման շուկաների դիվերսիֆիկացման խթանմանը, գործարար միջավայրի ու կորպորատիվ թափանցիկության բարելավմանը, ինչպես նաև ֆինանսավորման հասանելիության ընդլայնմանը։
Նշենք, որ Հայաստանի Կենտրոնական բանկն իր մարտյան կանխատեսման մեջ 2026 թվականի համար նախատեսում էր ՀՆԱ-ի 7,1-4,7% աճ, իսկ հաջորդիվ 2027 թվականին՝ 5,7-5,3%։ Համաշխարհային բանկը (ՀԲ), ապրիլին թարմացնելով կանխատեսումը, 2026 թվականին ակնկալում է Հայաստանի ՀՆԱ-ի 5,3% աճ՝ 2027 թվականին տեմպերի դանդաղմամբ մինչև 5,1%։ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (EBRD), հունիսի սկզբին թարմացնելով կանխատեսումը, 2026 և 2027 թվականներին ակնկալում է Հայաստանի ՀՆԱ-ի միատեսակ 5,5% աճ։ Fitch Ratings-ը, սույն թվականի հունվարին թարմացված կանխատեսման մեջ, Հայաստանի տնտեսության աճի կայուն հեռանկարներ է ակնկալում՝ 2026-2027 թվականներին 5%-ից բարձր։ S&P Global Ratings-ը, սույն թվականի փետրվարին թարմացված կանխատեսման մեջ, բարձրաձայնել է Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճի դանդաղում 2026 թվականին մինչև 5,3%, իսկ հետո 2027 թվականին՝ մինչև 4,8%, որից հետո 2028 թվականին տեմպերը փոքր-ինչ կարագանան մինչև 5%։ Ասիական զարգացման բանկը (ADB), իր ապրիլյան կանխատեսման մեջ, Հայաստանի մասով 2026 թվականի համար կանխատեսում էր ՀՆԱ-ի 5,5% աճ՝ 2027 թվականին տեմպերի արագացմամբ մինչև 5,7%։ Հայաստանի 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագծում հիմքում դրված է ՀՆԱ-ի 5,4% աճ՝ մինչև 11.9 տրիլիոն դրամ (ավելի քան 32.2 միլիարդ դոլար)։
ՀՀ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճը, 2022 թվականին տեմպերի արագացումից հետո՝ 5,8%-ից մինչև 12,6%, սկսել է դանդաղել 2023 թվականին՝ մինչև 8,3%, և հետագայում 2024 թվականին՝ մինչև 5,9%, սակայն արդեն 2025 թվականին կրկին արձանագրվել է տեմպերի արագացում մինչև 7,1%։ Բացարձակ արտահայտությամբ Հայաստանի ՀՆԱ-ն 2025 թվականի համար գերազանցել է 11.3 տրիլիոն դրամը (ավելի քան 29.2 միլիարդ դոլար)։ ՀՆԱ-ի դեֆլյատորի ինդեքսը նույնպես, 2022 թվականին 106,9%-ից մինչև 108% աճից հետո, 2023 թվականից սկսել է նվազել՝ մինչև 103,1%, և հետագայում՝ մինչև 101,4% 2024 թվականին, սակայն արդեն 2025 թվականին կրկին բարձրացել է մինչև 103,4%։
