Արմինֆո.Հայաստանում իրավաբանական և ֆիզիկական անձինք կարող են իրենց հողամասերի սահմաններում իրականացնել պետական հաշվեկշռում չգտնվող ոչ մետաղական օգտակար հանածոների արդյունահանում՝ կառավարության սահմանած կարգով ծանուցելով լիազոր մարմնին և առանց հորատման ու պայթեցման աշխատանքների կիրառման։
Հունիսի 17-ի նիստում Ազգային ժողովն առաջին ընթերցմամբ քննարկել է «Ընդերքի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին նախագիծը, որը ներկայացրել է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Ասատուր Վարդանյանը։
Նշվել է, որ նախագծի ընդունմամբ իրավաբանական և ֆիզիկական անձինք կկարողանան մինչև երկու մետր խորությունից իրականացնել ոչ մետաղական օգտակար հանածոների հանում՝ բացառապես սեփական տնտեսական և կենցաղային կարիքների բավարարման նպատակով։ Նաև իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց հնարավորություն կտրվի շահույթ ստանալու նպատակով արդյունահանել պինդ ոչ մետաղական օգտակար հանածոներ, սակայն օրացուցային տարվա ընթացքում ոչ ավելի, քան 20 խորանարդ մետր ծավալով։ Նախագծային փաստաթղթերում նշված խորությունից պինդ ոչ մետաղական օգտակար հանածոների արդյունահանումը հնարավոր կլինի իրականացնել շահույթ ստանալու նպատակով, որը կարող է ուղղվել բազմաբնակարան և հասարակական շենքերի շինարարությանը։
Նշենք, որ օգտակար հանածոների պաշարների պետական հաշվեկշռում ներկայումս հաշվառված է հաստատված պաշարներով պինդ օգտակար հանածոների ավելի քան 670 հանքավայր, այդ թվում՝ 30 մետաղական: Նշված հանքավայրերից շահագործվում է մոտ 400-ը, այդ թվում՝ 22 մետաղական։ Հայաստանի Հանրապետությունն աշխարհում առաջատար տեղերից մեկն է զբաղեցնում ոչ մետաղական հանքաքարերի պաշարների հարստությամբ և բազմազանությամբ։ Հայաստանի փոքր տարածքում հանդիպում են աշխարհում հայտնի գրեթե բոլոր հանքային միներալները։ Առանձնահատուկ արժեք և նշանակություն ունեն լեռնային միներալները, որոնք առաջացել են Հայաստանի տարածքում հրաբխային գործընթացների արդյունքում, որոնց թվում են թեթև ապարները՝ տուֆերը, պերլիտները, պեմզաները (չեչաքարերը), ցեոլիտները, հրաբխային խարամները և այլն: Հսկայական են տարբեր տեսակի բազալտի, գրանիտի, նեֆելինային սիենիտների, մարմարի պաշարների ծավալները։ Աշխարհում ամենաորակյալ և ամենաշատ ուռչող ապարների (պերլիտներ, վանակատ/օբսիդիան և այլն) պաշարները գտնվում են Հայաստանում։ Հայաստանում առկա Արագածի պերլիտի հաստատված պաշարները կազմում են 150 մլն մ³, իսկ դրա կանխատեսվող պաշարների ընդհանուր քանակը հասնում է մինչև 3 մլրդ մ³-ի։ Հայաստանի ողջ տարածքում քարտեզագրված է բազալտի, անդեզիտի ավելի քան 100 հանքավայր, որոնցից մի քանիսն իրենց բաղադրությամբ եզակի են (Խալաջիի բազալտում MgO-ի պարունակությունը հասնում է մինչև 11%-ի)։ Իրենց նշանակությամբ և որակական ցուցանիշներով անգնահատելի նշանակություն ունեն Հայաստանի տարածքում գործող քվարցիտների, կարբոնատների, ցեոլիտների, հրաբխային խարամների, պեմզայի, կավի, բենտոնիտների, դիատոմիտների, գիպսի հանքավայրերը՝ իրենց զգալի պաշարներով։
