Արմինֆո.Հայ ձկնաբույծներն անցյալ տարվանից թույլտվություն են ստացել ձուկ և ձկնամթերք արտահանել ԵՄ շուկաներ, սակայն արտադրողներին ներկայացվող պահանջների ցանկը հաստատվել է միայն այսօր ՝ ՀՀ կառավարության նիստում:
Ներկայացնելով համապատասխան օրինագիծը ՝ Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Գեւորգ Պապոյանը պատմել է, որ ոլորտի ներկայացուցիչները, նախ, պետք է գրանցվեն TRASEC համակարգում (ԵՄ առեւտրի վերահսկման եւ փորձագիտական գնահատման համակարգ), ապա դիմեն տեղական լիազոր մարմին՝ Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմին, որը համապատասխան փորձաքննություններ անցկացնելուց հետո հայտ կուղարկի ԵՄ ՝ հատուկ էլեկտրոնային կոդ ստանալու համար, որը թույլ կտա հայ ձկնաբույծներին դուրս գալ ԵՄ երկրների շուկաներ:
"Սա պարզ և թափանցիկ ընթացակարգ է, որը համապատասխանում է միջազգային պահանջներին", - վստահեցրել է նա, տեղեկացնելով, որ արդեն 5 ընկերություն դիմել է տեսչական մարմնին և սպասում են որոշման:
Այդ ընթացակարգերը, նախարարի խոսքով, թույլ կտան հայ ձկնաբույծներին արտահանել արտադրանքը ԵՄ, նվազեցնել կախվածությունը մեկ շուկայից, դիվերսիֆիկացնել սպառման շուկաները, ներդնել ԵՄ ստանդարտները, խթանել տեղական արտադրության արդիականացումը եւ, ընդհանուր առմամբ, բարձրացնել սննդամթերքի անվտանգությունը։
Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն, իր հերթին, նշել է, որ եթե անգամ համապատասխան կոդ ստացվի, մեր երկրում դեռևս լուծված չէ ապրանքների հետագծելիության խնդիրը:
"Այդ պատճառով մեր բեռնափոխադրողները չեն ցանկանում դրա հետ գործ ունենալ, և ես հասկանում եմ, թե որն է խնդիրը։ Այդ կոդը նախատեսում է, որ ապրանքը պետք է կապարակնքվի և այդ կապարակնիքով անցնի ԵՄ սահման ։ Իսկ մենք կապարակնիքի հարցը ոչ մի կերպ չենք լուծել, եւ առանց դրա մաքսավորը կարող է մտածել, որ մենք ոչ թե ձուկ ենք տանում, այլ, օրինակ, հավ։ Իսկ դա նշանակում է, որ լրացուցիչ ստուգումներ են իրականացվելու։ Եվ այդ դեպքում անորոշության սպեկտրը մեծանում է, իսկ դա ծախսերն են։ Քանի որ լրացուցիչ ժամը եվրոպական սահմանին, լրացուցիչ 2 ժամ տեղաշարժը Եվրոպայում բոլորը ծախսերն են, ինչը գնագոյացման համատեքստում մեր արտադրանքը դարձնում է անմրցունակ", - նշել է Գրիգորյանը։
Այդ առնչությամբ նա հանձնարարել է Էկոնոմիկայի նախարարությանը՝ Պետեկամուտների կոմիտեի հետ համատեղ անցկացնել համապատասխան քննարկումներ ՝ լուծումներ գտնելու համար։
Հատկանշական է, որ Հայաստանը ձկնամթերքի արտահանման թույլտվություն ստացել է դեռևս 2025 թվականին, սակայն, ինչպես վստահեցնում են ձկնաբույծները, դեռևս ոչ մի տոննա բեռ չի մատակարարվել ԵՄ:
Նշենք, որ ձկնաբուծական տնտեսությունները դեռևս ի դեմս ԵՄ-ի ԵԱՏՄ շուկային այլընտրանք չեն տեսնում։ Ձկան և ձկնամթերքի արտահանման ավելի քան 80% - ը ավելի քան 20 տարի ուղղվել է Ռուսաստան։ Մայիսի կեսերից ՌԴ-ում կասեցվել է Հայաստանից ձկնամթերքի ներմուծումը, ինչը լուրջ խնդիրներ է ստեղծել ոլորտի համար։
Հայաստանի ձկնաբույծների միության նախագահ Գոռ Գրիգորյանը նշել է, որ խոսքը կենդանի օրգանիզմի մասին է, և ձկների պարունակության հետ կապված լուրջ խնդիրներ են առաջանում, ձուկն աճում է, կեր է պահանջվում, իսկ դրա հետ կապված նույնպես խնդիրներ կան:
Նա ընդգծել է, որ դեպի ԵՄ արտահանման համար օրենսդիր և գործադիր մարմինների կողմից պահանջվում է որոշակի աշխատանք, որը դեռևս չի կատարվել:
Անդրադառնալով պետության կողմից աջակցության մեխանիզմներին ՝ Գրիգորյանը հիշեցրել է, որ օգնությունը վերաբերում է 140 տոննա տոննաժով արտադրանքի ԵՄ արտահանման համար սուբսիդավորմանը, մինչդեռ, ձկնաբուծարանները միայն մեկ օրում արտահանում են 70 տոննա ։ "Այսինքն ՝ մեզ կօգնեն միայն 2 օրվա համար, ստացվում է, իսկ մնացած 360 և ավելի օրերի հետ ի՞նչ անենք։ Ձուկը փչացող արտադրանք է, դրա պահպանման ժամկետը 14-16 օր է: Այդ ընթացքում լոգիստիկ առումով անհնար է արտադրանքը հասցնել Եվրոպա", - նշել է միության ղեկավարը։ Նա նշել է, որ հանդիպել է էկոնոմիկայի նախարարի հետ և նրան առաջարկել է պետական աջակցություն ցուցաբերել ձկնաբուծարանների պահպանման ծախսերը հոգալու միջոցով, հաշվի առնելով գոնե այն փաստը, որ սննդամթերքի ոլորտում ձուկ արտադրողները առաջին հարկատուներն են", - ասել է նա, տեղեկացնելով, որ այս պահին երկիրը լի է ձկներով. կա ավելի քան 15 հազար տոննա կենդանի ձուկ, որն իրացնելու տեղ չկա։
