ԱրմԻնֆո. «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» օրենքում երեկ ՀՀ կառավարության կողմից ընդունված փոփոխությունները մի շարք խնդրահարույց հարցեր են առաջացնում: Այս մասին իր Ֆեյսբուքյան էջում գրել է տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանը: «Այս օրինագիծը ստիպում է ինձ արձագանքել և ուշադրություն դարձնել մի շարք հանգամանքների»:
Մասնավորապես, այս նախագծի համաձայն, առաջարկվում է Արտաքին գործերի նախարարությունը վերանվանել Արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարարություն՝ վերջինիս վերապահելով արտաքին առևտրի խթանման և արտահանման շուկաներ մուտք գործելու, օտարերկրյա ներդրումների ներգրավմանը աջակցելու, իսկ Էկոնոմիկայի նախարարությանը՝ արտաքին առևտրի խթանման և ներդրումների ներգրավմանը աջակցելու գործառույթները: Հնչում է բառախաղ, բայց իմաստն այսպիսին է. արտաքին առևտրի խթանման քաղաքականությունը մշակում է Արտաքին գործերի նախարարությունը՝ Էկոնոմիկայի նախարարության աջակցությամբ, մինչդեռ ներդրումների խթանման քաղաքականությունը մշակում է Էկոնոմիկայի նախարարությունը՝ Արտաքին գործերի նախարարության աջակցությամբ: Ես կցանկանայի արտահայտել իմ անհամաձայնությունը այս իրավիճակի վերաբերյալ՝ ընդգծելով մի քանի կարևոր կետեր. մի փոխեք ձիերը հոսանքի կեսին: Մոտ ապագայում, երբ սպասվում է ԵԱՏՄ-ում մնալու հարցը, դիվերսիֆիկացիայի անհրաժեշտությունը կդառնա սուր։ Արտահանման խթանման քաղաքականության ոլորտում մեկ գործակալությունը մյուսով փոխարինելը հղի է ժամանակի վատնման ռիսկով, մինչև Արտաքին գործերի նախարարությունը զարգացնի համապատասխան ըմբռնում և կարողություններ։ Արդյունքում, մենք կարող ենք կորցնել մոտ երկու տարի։ Ավելին, առաջանում է արտահանման խթանման հարցը։ Սա պարզապես ապրանքների վաճառք չէ. արտահանումը ենթադրում է մեծ նախապատրաստական աշխատանք՝ արտահանողների ներուժի զարգացում, արտասահմանյան գործընկերների համար գործարաններ ծանոթացման այցերի կազմակերպում, որակի կառավարման համակարգերի ստեղծում և այլն։ Երկու կառույցների միջև գործառույթները բաժանելով՝ մեծ հավանականություն կա, որ ո՛չ Արտաքին գործերի նախարարությունը, ո՛չ էլ Էկոնոմիկայի նախարարությունը պատասխանատվություն չեն կրի, և գործընթացում ձախողումները կարող են վերագրվել մյուսի թերություններին։ Մասնագետը նաև նշեց այն փաստը, որ դիվանագիտական համակարգը չունի համապատասխան կարողություններ և հետաքրքրություն։ «Շատ տարիներ առաջ՝ 2019 թվականին (եթե չեմ սխալվում), ես մասնակցեցի դեսպանների հանդիպմանը, որտեղ քննարկվեց նրանց ներգրավվածությունը արտահանման և ներդրումների խթանման գործում: Նրանցից շատերի դիրքորոշումը հստակ էր. մենք առևտրականներ չենք, որ որևէ գործարարի համար հաճախորդներ փնտրենք: Ավելին, սա կարող է վարկաբեկել մեր հաստատությունը և վնասել դրա հիմնական գործառույթների կատարմանը»: Այս առումով, իմ կարծիքով, նրանց գործառույթը պետք է լինի պոտենցիալ հաճախորդներ ներգրավելը, ինչը մինչ օրս լիովին իրականացրել են միայն մի քանի դեսպաններ, չնայած Կարեն Կարապետյանի պաշտոնավարման ընթացքում համապատասխան մեխանիզմներ են ներդրվել նաև դիվանագիտական առաքելությունների համար», - նշել է Հայկազ Ֆանյանը։
Նա նաև մատնանշեց Էկոնոմիկայի նախարարության գործառույթների սահմանափակման խնդիրը, որի հիմնական գործիքներից մեկը արտահանման խթանման քաղաքականությունն է։ Փաստաթղթի ընդունման արդյունքում... պարզվում է, որ Էկոնոմիկայի նախարարը պատասխանատու կլինի այն բանի համար, որի համար նա բավարար լիազորություններ չունի։
Ավելին, նախարարության անվանումը չի համապատասխանում նրա աշխատանքի և գործառույթի շրջանակին, քանի որ ներմուծման, ավելի ճիշտ՝ մաքսային քաղաքականության մասին որևէ հիշատակում չկա։ «Սա հարց է առաջացնում. եթե սա չի կապված լինելու մաքսային քաղաքականության հետ, ապա ինչո՞ւ եք այն անվանել «միջազգային առևտուր»։ Կան մի քանի երկրներ, որտեղ արտաքին քաղաքականության գերատեսչությունը պատասխանատու է նաև արտաքին առևտրի համար. Կանադա, Նոր Զելանդիա, Ավստրալիա, Հունգարիա։ Ավելին, վերջին տասնամյակում նկատվել է հակառակ գործընթաց։ Օրինակ՝ Հարավային Կորեան և Մեծ Բրիտանիան այս համակցված մոդելից անցել են առանձին մոդելի. չգիտեմ՝ ինչն է դրդել այս որոշմանը, բայց մենք՝ պետությունը, կրկին հայտնվում ենք նույն թակարդում, երբ ad hoc որոշումներին ավելի մեծ նշանակություն է տրվում, քան համակարգային ինստիտուտների ձևավորմանը (հիշեցնեմ, որ ԵՄ-ն այս նպատակով ֆինանսական աջակցություն է տրամադրում), և մենք կրկին կբախվենք նույն հին թակարդին. «Նրանք լավագույնն էին ուզում, բայց ստացվեց, ինչպես միշտ. իմ կարծիքով, այս փաստարկները լիովին արդարացված են պատգամավորների համար, անկախ խմբակցությունից, քվեարկությամբ իրենց անհամաձայնությունը հայտնելու այս նախագծի հետ», - եզրափակեց տնտեսագետը։
