Արմինֆո. 2027 թվականի ընթացքում պետք է լինի վերջնական որոշում այն մասին, թե ինչ ատոմակայան կկառուցվի Հայաստանում և՝ ում արտադրության։ Այդ մասին օգոստոսի 24-ին ՀՀ Ազգային ժողովի լիագումար նիստում հայտարարել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։
Նրա խոսքով՝ մինչեւ 2036 թվական ներկայումս գործող ԱԷԿ-ի ռեսուրսը կսպառվի։ Վարչապետը հիշեցրել է, որ Հայաստանը Հայկական ԱԷԿ-ը փակելու պարտավորություն է ստանձնել դեռ 2018 թվականի հեղափոխությունից առաջ: Ի դեպ, ինչպես նշել է կառավարության ղեկավարը, տեխնոլոգիաների զարգացումը կարող է հանգեցնել այն բանին, որ կայանում գործող երկրորդ էներգաբլոկի շահագործումը հնարավոր լինի երկարացնել նաեւ 2036 թվականից հետո:
Վարչապետն ընդգծել է, որ Հայաստանն ակտիվորեն շարժվում է դեպի էներգետիկ անկախություն: Այս հանգամանքն իրականություն է դարձել համեմատաբար վերջերս ՝ շնորհիվ վերականգնվող, մասնավորապես, արևային էներգետիկայի զարգացման։ "Հայաստանի Հանրապետությունն ունի հսկայական արևային ռեսուրս, և մենք այն զարգացնում ենք։ Մենք այսօր ունենք 1213 մեգավատ հզորությամբ արևային էլեկտրակայաններ՝ 2018 թվի 16 մեգավատի համեմատ, և այժմ, որպեսզի ապահովենք հետագա զարգացումը, մենք կսկսենք Հայաստանի Հանրապետությունում ստեղծել էլեկտրաէներգիայի կուտակիչներ, որպեսզի դրանք օրվա ընթացքում արտադրվող արևային էներգիան հավաքելով ՝ մեզ ապահովեն անհրաժեշտ էլեկտրաէներգիայով գիշերը", - ասել է նա։ Վարչապետը նշել է, որ մինչև 2031 թվականը նախատեսվում է ունենալ առնվազն 800 մեգավատ հզորությամբ կուտակիչ կայաններ, ինչը մոտ երկու անգամ գերազանցում է գործող ատոմակայանների սահմանված հզորությունը:
Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ վարչապետը հայտարարել էր, որ Հայկական ԱԷԿ-ի երկրորդ էներգաբլոկի շահագործման ժամկետը 2036 թվականից հետո ևս 10 տարով երկարաձգելու հնարավորություններ կան: Նա նշել է, որ ներկայումս կայանը գտնվում է երկրորդ էներգաբլոկի շահագործման ժամկետը մինչև 2036 թվականը երկարաձգելու ցիկլում։ Հաշվի առնելով ևս 10 տարի ՝ բլոկի շահագործման հնարավորություն կլինի մինչև 2046 թվականը ։ Այդ ժամանակահատվածում պետք է որոշում կայացվի նոր կայանի վերաբերյալ։ Ընդ որում, ուսումնասիրվում են Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Չինաստանի եւ Հարավային Կորեայի առաջարկած ատոմային ռեակտորների մոդելները ։ "Բոլոր գործընկերների հետ մենք թափանցիկ բանակցություններ ենք վարում ։ Մեր որոշումը, որը կրելու է ռազմավարական բնույթ, պետք է հենվի հանրապետության շահերին համապատասխան առավել շահավետ առաջարկի վրա", - ասել է կառավարության ղեկավարը։
Նա կարևորել է ատոմային տեխնոլոգիաների միջազգային շուկայի հետազոտությունների անցկացումը։ Փաշինյանը հիշեցրել է, որ ներկայումս ՀԱԷԿ-ում արտադրված էլեկտրաէներգիայի սակագինը ամենացածրն է երկրում ։ Սակայն, ինչպես նշել է վարչապետը, այսօր ատոմակայանների համար վառելիքի համաշխարհային պաշարները կբավականացնեն 70 տարի ։ Այդ իսկ պատճառով շատ կարևոր է իմանալ, թե որքան կարժենա 1 կՎտ/ժամ էլեկտրաէներգիան 40 տարի անց: Այստեղ հարց է առաջանում տնտեսական նպատակահարմարության և ներդրված միջոցները վերադարձնելու հնարավորությունների մասին։ Ճիշտ է, ինչպես նշել է վարչապետը, արդեն իսկ օգտագործված վառելիքի կրկնակի հարստացման փորձ կա։ Ամեն դեպքում, ինչպես ընդգծել է Փաշինյանը, խոսքը պետք է գնա հարցի գնի մասին։
Նշենք, որ ընթացիկ տարվա մայիսից Հայկական ԱԷԿ-ը պլանային նախազգուշական վերանորոգման է կանգնեցվել հինգ ամիս ժամկետով։ Այդ ժամանակահատվածում կիրականացվեն ՀԱԷԿ-ի երկրորդ էներգաբլոկի շահագործման ժամկետի երկարաձգման երկրորդ ծրագրի հիմնական աշխատանքները։ Այս խնդրի լուծմանը կուղղվի 165 մլն դոլար, որը տնտեսվել է առաջին երկարաձգման ծրագրի արդյունքում։ Ավելի վաղ երկրի իշխանությունները հայտարարել էին փոքր մոդուլային ռեակտորներով ԱԷԿ-ի կառուցման հայեցակարգային որոշում ընդունելու մասին:
