Արմինֆո. Այսօր Հայաստանը՝ գյուղատնտեսության հազարամյա պատմություն ունեցող երկիր, հացահատիկի արտադրության համաշխարհային կենտրոններից մեկը, չի կարող իրեն ապահովել ցորենով։ Այս մասին իր YouTube ալիքում հայտարարել է քաղաքագետ Տիգրան Դումիկյանը։
Նա նշել է, որ այսօր քննարկվող հաջորդ թիվը 132-ն է։ Դումիկյանը բացատրել է, որ սա անցյալ տարի Հայաստանում արտադրված հազարավոր տոննա ցորենի ճշգրիտ թիվն է, իսկ բնակչության կարիքները բավարարելու համար ներմուծվել է ևս 332,000 տոննա։ «Այսինքն՝ հայ գյուղացիների կողմից աճեցված յուրաքանչյուր տոննա ցորենից ներմուծվում է ավելի քան 2 տոննա ցորեն։ Պատկերացրեք սեղանին երեք հաց։ Պարզվում է, որ Հայաստանում արտադրված ալյուրից թխվում է միայն մեկ հաց, մինչդեռ ներմուծվում են երկուսը։ Սա պաշտոնական վիճակագրության վերլուծություն է։ «Պարզվում է, որ այսօր Հայաստանը՝ գյուղատնտեսության հազարամյա պատմություն ունեցող երկիր, հացահատիկի արտադրության համաշխարհային կենտրոններից մեկը, չի կարող իրեն ապահովել ցորենով», - նշեց փորձագետը։
Ավելին, ինչպես նշեց քաղաքագետը, Հայաստանը ներմուծվող ցորենի 99%-ը ստանում է մեկ երկրից՝ Ռուսաստանից։ «Այս ցորենը Հայաստան է մատակարարվում հարևան երկրների, իսկ վերջին ամիսներին՝ նաև Ադրբեջանի միջոցով, որի հետ երկիրը դեռևս դիվանագիտական հարաբերություններ չունի։ Այսինքն՝ մեր սեղանին հացի առկայությունն այժմ կախված է մեկ օղակից՝ մատակարարումից և տարանցումից։ Մինչդեռ, պարենային անվտանգության մասին խոսելիս մենք պետք է իրատես լինենք և ինքներս մեզ հարցնենք. եթե այս օղակը դադարի գործել, արդյոք երկիրը կկարողանա՞ ինքնուրույն հաց ապահովել իր քաղաքացիների համար»։ «Թվերը և այլ երկրների հետ ներկայիս հարաբերությունները չեն խոսում Հայաստանի օգտին, և սա լուրջ խնդիրներ է ստեղծում երկրի պարենային անվտանգության համար», - կարծում է փորձագետը։
Այս առումով նա հիշեց, թե ինչպես Արցախը մի ժամանակ երկրին մատակարարում էր մոտ 100,000 տոննա ցորեն։ «Այսօր մենք նույնիսկ այդ անվտանգության ցանցը չունենք։ Հիմա հարցն այն է, թե արդյոք երկիրը կարող է ավելի շատ ցորեն արտադրել։ Հայաստանում վարելահողերի 50.2%-ը մնում է անմշակ։ Պատճառները բազմազան են՝ ջուր չկա, հողը մասնատված է, սեփականատերերը չեն մշակում հողը, գյուղացիները չունեն սարքավորումներ կամ գումար։ Բայց որտե՞ղ է պետությունը այս դեպքում։ Ի վերջո, այս բոլոր խնդիրների լուծման հիմնական պատասխանատուն կառավարությունն է։ Մեկ այլ խնդիր է այն, որ Հայաստանում մեկ հեկտարի ցորենի միջին բերքատվությունը կազմում է 1.5-ից 2 տոննա, մինչդեռ զարգացած երկրներում ցորենի միջին բերքատվությունը վաղուց տատանվում է 5-9 տոննայի սահմաններում, իսկ համաշխարհային միջին ցուցանիշը հասել է 3-3.5 տոննայի: Այս խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն ներկայիս, այլև նախորդ կառավարություններին: Ի վերջո, խոսքը ցորենի մասին է, որը ռազմավարական նշանակություն ունի», - ընդգծեց Դումիկյանը։
Իր հերթին, «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի պատգամավոր Հարություն Մնացականյանը իր Ֆեյսբուքյան էջում նշել է, որ այս տարվա հացահատիկի բերքը թե՛ Ուկրաինայում, թե՛ Ռուսաստանում բավականին առատ է եղել։ Քանի որ, ինչպես բացատրեց պատգամավորը, երկու երկրներն էլ խնդիրներ են ունեցել իրենց նավահանգիստներով արտահանման հետ կապված, և գները նվազել են մինչև աննախադեպ ցածր մակարդակ՝ մոտ 5 ռուբլի (մոտ 21.21 դրամ - խմբ.): «Հայաստանում, Ռուսաստանում գների անկման պատճառով, կերային ցորենի գինը արդեն իսկ նվազել է մինչև մոտ 79 դրամ մեկ կիլոգրամի համար»։ «Բայց չնայած դրան, մեր սպառողները դեռևս ոչ մի օգուտ չեն ստացել. հացի գները ոչ մի տեղ չեն նվազել», - նշեց ընդդիմադիր գործիչը։
Նշենք, որ Հայաստանի մաքսային ծառայության տվյալների համաձայն, 2025 թվականին Հայաստանը ներմուծել է 332,300 տոննա ցորեն և մեսլին, ինչը 5.6%-ով ավելի է նախորդ տարվա համեմատ։ Դրանցից ցորենի և մեսլինը ներմուծվել է Ռուսաստանից, 0.3%-ը՝ Ղազախստանից, իսկ մնացածը՝ Չեխիայից և Ավստրիայից։ Հաշվետու տարվա ընթացքում ներմուծված ցորենի մաքսային արժեքը աճել է 37.2%-ով՝ հասնելով 82.9 միլիոն դոլարի։ Ցորենի արտահանումն աճել է 96%-ով՝ հասնելով 75.3 տոննայի, մաքսային արժեքի զգալի աճով՝ մինչև 253,500 դոլար։ Ցորենի ամբողջ արտահանումն ուղղվել է Ռուսաստան։
