ԱրմԻնֆո. Հայաստանում ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց կարող է տրվել սեփական հողամասերում առանց լիցենզիայի բարձր ամրության ոչ մետաղական հանքանյութեր արդյունահանելու իրավունք: Այժմ քննարկումներ են ընթանում «Ընդերքի մասին» օրենսգրքում փոփոխությունների նախագծի շուրջ:
ՀՀ Հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում նախաձեռնության հեղինակ, պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանը նշել է, որ օրինագիծը թույլ կտա վաճառել մինչև 2 մետր խորությունից արդյունահանված հանքաքարի 20%-ը: Այս հանքաքարը, թեև աննշան արժեք ունի, կարող է բավարարել հողատիրոջ կարիքները: Եթե, օրինակ, հողամասից արդյունահանվում է 10,000 խորանարդ մետր ավազ, բայց օգտագործվում է միայն 1000-ը, ինչու՞ թույլ չտալ, որ մնացած մասը վաճառվի և հարկեր վճարվեն: Պահպանողական գնահատականներով՝ սա կարող է լրացուցիչ 3 միլիարդ դրամ ապահովել պետական բյուջեի համար: Բագրատյանը նշեց, որ օրենքի նախագիծը վերաբերում է փոքր հողամասերին։
Իր հերթին, ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների փոխնախարար Ասատուր Վարդանյանը նշեց, որ գործող օրենսդրության համաձայն, ոչ առևտրային ընդերքօգտագործման իրավունքը տրամադրվում է միայն ոչ առևտրային լինելու դեպքում։ Եթե «Ընդերքի մասին» օրենսգրքում փոփոխություններ կատարվեն, քաղաքացիները կկարողանան շահույթ ստանալու նպատակով արդյունահանել հողամասի ընդհանուր մակերեսի 20%-ը մեկ օրացուցային տարվա ընթացքում։ Վարդանյանը նշեց, որ համայնքներում կան ոչ արտադրական ձեռնարկություններ, որոնք սպասարկում են համայնքի կարիքները, օրինակ՝ մշակութային ներուժի զարգացումը։ Սակայն, նույնիսկ այս իրավիճակում, նույնիսկ մեկ տոննա հանքաքարի արդյունահանումը համարվում էր անօրինական։ Սակայն, ինչպես ընդգծեց փոխնախարարը, ավելի մեծ իրավունքների տրամադրումը լուրջ ռիսկեր է պարունակում, քանի որ կարող է հանգեցնել անօրինական ձեռնարկատիրական գործունեության։ Հետևաբար, փորձ արվեց սահմանել ողջամիտ լուծումներ, որոնք կօգնեն քաղաքացիներին ինչպես բավարարել իրենց սեփական կարիքները, այնպես էլ խուսափել անօրինական գործունեությունից։ Նույնիսկ շինարարական ընկերությունները, որոնք կառուցում են շենք և գտնում բարձր ամրության ոչ մետաղական հումք փորման փոսում, կկարողանան դրանք օգտագործել իրենց հայեցողությամբ։ ՀՀ կառավարությունը պատրաստ է քննարկել նախաձեռնությունը դրա հեղինակների հետ, հատկապես հաշվի առնելով, որ հանքարդյունաբերության զարգացումը կառավարության առաջնահերթություններից մեկն է, ինչպես արտացոլված է նրա 2026-2031 թվականների ծրագրում: Այս ծրագրի համաձայն՝ նախատեսվում է հինգ տարվա ընթացքում ամբողջությամբ թվայնացնել ոլորտը, ներդնել միջազգային ստանդարտներ և հզորացնել լաբորատոր կարողությունները: Նախատեսվում է, մասնավորապես, ստեղծել նոր երկրաբանական ծառայություն Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության կազմում, որը կզբաղվի այս բոլոր հարցերով, այդ թվում՝ լաբորատոր հետազոտություններով:
