ԱրմԻնֆո. «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիան համագործակցում է Հայաստանի հետ «Նաիրիտ» նախագծի շուրջ: Այս մասին հայտարարել է կորպորացիայի գործադիր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ:
«Սակայն վերջին մեկուկես տարվա միտումները տարածվում են նաև Ղրղզստանի և Բելառուսի արտասահմանյան վայրերում, և մենք համագործակցում ենք հայ գործընկերների հետ «Նաիրիտ» նախագծի շուրջ: Հուսով եմ, որ մենք նույնպես կարող ենք օգնություն ցուցաբերել: Այլ կերպ ասած, արդյունաբերական թափոնների կառավարման կանոնակարգերը, շուկայի և կարգավորողների համար թվային հարթակը և, ամենակարևորը, ներքին տեխնոլոգիաները էապես վերստեղծվել են», - ասել է Լիխաչովը:
Ավելին, նշել է Լիխաչովը, աշխատանքները շարունակվում են Հայկական ատոմակայանի վրա: «Մենք չենք կարող վերացնել Հայաստանը, քանի որ մենք ընդլայնում ենք կայանը»: «Ղեկավարությունը կորոշի, թե որ ուղին ընտրել, բայց մենք այնտեղ ներկա ենք», - ասաց Լիխաչովը։
Գործարանի շրջակա միջավայրի վերականգնման աշխատանքներն իրականացնելու համար Հայաստանի 2026 թվականի պետական բյուջեում կատարվել են փոփոխություններ և լրացումներ, որոնց համաձայն՝ նախատեսվում է «Ռադիոակտիվ թափոնների կառավարում» ծրագրին հատկացնել 574 միլիոն դրամ, որից 57 միլիոն դրամը՝ 2026 թվականի առաջին կիսամյակի, իսկ 516 միլիոն դրամը՝ այս տարվա առաջին ինը ամիսների համար (հաշվարկված 1 ԱՄՆ դոլար = 382.65 դրամ փոխարժեքով)։
Ավելի վաղ թղթակցի հետ հարցազրույցում։ Արմինֆո։ Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հանգուցյալ ակադեմիկոս, քիմիայի և գիտության և Երկրի ամբիոնի ակադեմիկոս-քարտուղար, քիմիական գիտությունների դոկտոր, ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Լևոն Թավադյանը նշել է, որ ռուսական կողմից առաջարկներ են ստացվել առկա խնդիրը լուծելու համար, սակայն խնդիրը երբեք չի լուծվել։ Ամենակարևորն այն է, որ ռուս գործընկերների նախաձեռնությունը լուծումներ է առաջարկում բոլոր թափոնների վերաբերյալ, բացառությամբ էթինոլային լաքի հեռացման խնդրի, որից կուտակվել է մոտ 1200 տոննա: Այս խառնուրդը չափազանց վտանգավոր է իր պայթյունավտանգ բնույթի պատճառով: Ակադեմիկոսը ընդգծեց, որ գործարանի կառուցման ժամանակահատվածում այն կառուցվել է Երևանի սահմաններից դուրս, իսկ այսօր ձեռնարկությունը Հայաստանի մայրաքաղաքի մի մասն է, և նման վտանգավոր նյութերի առկայությունը կարող է հանգեցնել անկանխատեսելի հետևանքների: «Էթինոլային լաքի պահպանման ժամկետը, որը տարասեռ է իր կազմով և բաշխմամբ, մի քանի անգամ ավելի երկար է, քան սահմանված նորման: «Նյութերը պահվում են ժանգոտած տարաներում և ծայրահեղ վտանգ են ներկայացնում շրջապատի համար»: «Հրդեհը կարող է հանգեցնել պայթյունի, բայց դրանք պարզապես այրելը անհնար է, ինչպես որ թափոնների հեռացումը անհնար է տարաների մաշվածության պատճառով», - ասաց Լևոն Թավադյանը։ Նա ընդգծեց, որ ՀՀ կառավարությունը առաջարկել է Գիտությունների ազգային ակադեմիային, մասնավորապես՝ Քիմիայի և երկրաբանության ամբիոնին, ուսումնասիրել այս հարցը։ «Խնդիրն ուսումնասիրելու համար ստեղծվել է հատուկ հանձնաժողով, և լուրջ քննարկումներ են տեղի ունեցել Գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահությանը կից խնդիրների խորհրդում և Սեյսմոլոգիայի, երկրաշարժակայուն շինարարության, բնական և մարդածին աղետների գիտական խորհրդում փորձագետների հետ, որոնց ընթացքում քննարկվել են այդ նյութերի վնասազերծման և դրանց վերացման հարցերը», - նշեց ակադեմիկոսը։
Նշենք, որ 1930-ականներին կառուցված «Նաիրիտ» գործարանը սինթետիկ կաուչուկի վեց խոշորագույն համաշխարհային արտադրողներից մեկն էր՝ կազմելով համաշխարհային շուկայի 10%-ը։ Գործարանը ներկայումս սնանկացած է և երկար ժամանակ անգործության է մատնված։
