Արմինֆո. Առաջիկա ամիսների ընթացքում Հայաստանը որոշում կկայացնի երկրի նոր ատոմակայանի տեխնիկական տեսքի և այն կառուցող գործընկերների մասին։ Այդ մասին սեպտեմբերի 29-ին Երեւանում լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է "Ռոսատոմ" պետական կորպորացիայի ղեկավար Ալեքսեյ Լիխաչովը։
Անդրադառնալով այսօր Երևանում կայացած բանակցություններին՝ "Ռոսատոմի" ղեկավարը հաղորդել է, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ տեղի են ունեցել շատ խորը և թեմատիկայով լայն բանակցություններ:
Նա հիշեցրել է, որ այս այցն ու զրույցը Ռուսաստանի ղեկավարության հետ Հայաստանի վարչապետի պայմանավորվածությունների արդյունքն է։
"Գլխավորը, երևի, բանակցությունների արդյունքում ինձ համար այն է, որ ատոմային էներգետիկան Հայաստանում լինի, և այսօր վարչապետի շուրթերով ասվել է, որ Հայաստանի ատոմային էներգետիկան զարգանալու է առաջիկա տարիներին: Երկրորդ պահը. մենք ցույց տվեցինք հայ մասնագետների հետ մեր համատեղ մեծ աշխատանքի գործնական արդյունքները՝ կայանի երկարացման մասով", - ասել է նա։
Լիխաչովը, հիշեցնելով 2016-2026 թվականներին կայանի կենսագործունեության երկարաձգման ուղղությամբ կատարված աշխատանքը, նշել է, որ պետական կորպորացիան սահուն կերպով անցել է մինչև 2036 թվականը երկարաձգման երկրորդ փուլ, որը, մասամբ, պայմանականորեն կարելի է բաժանել երկու փուլի՝ մինչև 2031 թվականը և 2031-ից մինչեւ 2036 թվականը:
"2031 թվականի հետ կապված աշխատանքների մեծ մասը կատարված է, և մենք նախօրեին աշխատանքային խմբի շրջանակներում արձանագրել ենք արտադրական առաջադրանքի 100%-անոց կատարումը։ Հետագայում աշխատանքը շարունակվելու է ի շահ 2036 թվականի, և ինչպես ես, այնպես էլ մեր մասնագետները կասկած չունեն, որ կայանի աշխատանքը կերկարաձգվի մինչև 2036 թվականը։ Իհարկե, վերջին խոսքը շահագործող կազմակերպությանն է, հենց կայանինը, կարգավորիչինը, Միջուկային վերահսկողության վարչությանը, բայց, ելնելով Կոլայի կայանի երկարաձգան մեր փորձից, որտեղ գործում են նմանատիպ չորս էներգաբլոկներ՝ ՎՎԷՌ-440, 2036 թվականի հորիզոնը մեզ մոտ կասկած ու մտահոգություն չի առաջացնում։ Պետք է, պարզապես, ջանք չխնայելով ավարտել այդ աշխատանքը", - ասել է "Ռոսատոմի" ղեկավարը։
Այնուհետեւ Լիխաչովը նշել է, որ "Ռոսատոմ"-ում հայտնի է, որ Հայաստանի ղեկավարությունը, հայ ատոմագետները ուսումնասիրում են կայանի կենսագործունեությունը 2036 թվից մինչեւ 2046 թվականը երկարաձգելու հարցը: Նրա խոսքով ՝ այստեղ երկու պահ կա. առաջինը ՝ տեսականորեն նման հնարավորություն կա, այդ աշխատանքը «Ռոսատոմ»-ը պատրաստ է կազմակերպել, եթե նման որոշում կայացվի։
"Բայց տեխնիկական հնարավորությունից բացի, պետք է խոսել տնտեսական նպատակահարմարության մասին։ Որո՞նք են նրբությունները: Այն, որ բավական լուրջ ներդրումներ կպահանջվեն, մենք դրանք գնահատում ենք հարյուր միլիոնավոր դոլարների մակարդակում, որոնք կապված են անվտանգության համակարգերի, ավտոմատացման համակարգերի արդիականացման, ռեակտորի կորպուսի կրկնակի թրծման հետ ՝ բոլոր բնութագրերն ապահովելու և աշխատած միջուկային վառելիքի պահպանման հզորությունների ընդլայնման ու վերանորոգման հետ։ Եվ ջրավազանները, և համապատասխան հզորությունները նախատեսված են ավելի կարճ ժամանակահատվածի համար, ուստի անհրաժեշտ կլինեն լուրջ կապիտալ ծախսեր, որոնք իրենց հերթին կբարձրացնեն էլեկտրաէներգիայի արժեքը 2036-2046 թվականների հորիզոնում: Եվ հնարավոր է, նույնիսկ, էլեկտրաէներգիայի արժեքի կրկնակի աճ, եթե կատարվի աշխատանքների երկարաձգման ամբողջ ծավալը՝ մինչև 2046 թվականը",- ասել է նա։
Նրա խոսքով, այստեղ այլընտրանքի թեմա է առաջանում. այնուամենայնիվ, սահմանափակել կայանի աշխատանքը 2036 թվականին, բայց որքան հնարավոր է շուտ որոշում կայացնել նոր բլոկի կառուցմանն անցնելու մասին: "Եվ այստեղ, հավանաբար, առաջին անգամ հնչեցին Նիկոլ Վովաևիչի մեզ համար շատ կարևոր խոսքերն այն մասին, որ առաջիկա ամիսների ընթացքում Հայաստանը որոշում կկայացնի տեխնիկական տեսքի և գործընկերների մասին, որոնք կկառուցեն նոր կայանը։ Լավ նորություն է, ևս մեկ անգամ ընդգծեմ, որ ատոմային էներգետիկան տասնամյակներ շարունակ Հայաստանում է լինելու", - ասել է նա։
Նշենք, որ Հայկական ԱԷԿ-ի երկրորդ էներգաբլոկի շահագործման ժամկետի երկարաձգման ծրագիրը նախատեսված է մինչեւ 2036 թվականը կայանի աշխատանքի համար՝ մինչեւ 2046 թվականը երկարաձգման հետագա քննարկման հեռանկարով: Երկարաձգման ծրագրի առաջին փուլը (մինչև 2026 թվականը) իրականացվել է Ռուսաստանի ֆինանսական աջակցությամբ (270 միլիոն դոլար վարկ և 30 միլիոն դոլար դրամաշնորհ): Հիմնական աշխատանքներն ուղղված էին սարքավորումների արդիականացմանը և թիվ 2 բլոկի անվտանգության հիմնավորմանը մինչև 2026 թվականը: "Հայկական ատոմային էլեկտրակայան"ՓԲԸ-ն և "Ռոսատոմ Սերվիս" ԲԸ-ն 2023 թվականի դեկտեմբերին պաշտոնական համաձայնագիր են կնքել կայանի ռեսուրսը ևս 10 տարով երկարաձգելու մասին։ Այդ նպատակով հատկացվել է շուրջ 165 մլն դոլար՝ նախագծի առաջին փուլի իրականացման ընթացքում տնտեսված միջոցներից։
Հայաստանի ղեկավարությունը և ԱԷԿ-ի ղեկավարությունը դիտարկում են մինչև 2041-2046թթ. էներգաբլոկի շահագործման հնարավորությունը՝ բոլոր փորձաքննություններն անցնելու և ՄԱԳԱՏԷ-ի հետ համաձայնեցնելու պայմանով:
Զուգահեռ ընթանում են բանակցություններ նոր ատոմակայանի կառուցման շուրջ։
