ԱրմԻնֆո. Հայաստանի կառավարությունը գերակա հանրային շահ է ճանաչել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի (ՀԷՑ) 100% բաժնետոմսերի նկատմամբ։
Օրինագիծը հոկտեմբերի 15-ին կառավարության նիստում ներկայացրեց Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը։
Նա նշեց, որ օրինագծի ընդունմանը կհետևի ձեռնարկության արժեքի գնահատումը Հայաստանում լիցենզավորված ընկերության կողմից։ Գնահատման արդյունքներով որոշված գումարը ենթակա է վճարման սեփականատիրոջը։ Նախարարը նշեց, որ վերջինս իրավունք ունի ընդունել կառավարության առաջարկած գինը կամ պատվիրել ծառայություններ՝ ՀՀ-ում լիցենզավորված մեկ այլ ընկերության կողմից գնահատում իրականացնելու համար։ Դրանից հետո երկու առաջարկները համադրվում են, և դրա հիման վրա որոշվում է նոր արժեքը։ <Եթե նրանք չեն ընդունում առաջարկը և իրենք գնահատում չեն իրականացնում, ապա հաշվարկված արժեքը տեղադրվում է դեպոզիտարիայում, և գործարքը կատարվում է>, - պարզաբանեց Խուդաթյանը։
Հաշվի առնելով ՀԷՑ-ի՝ Հայաստանի տնտեսության բոլոր ճյուղերի համար ունեցած կրիտիկական և ռազմավարական նշանակությունը, ինչպես նաև այն, որ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը (ՀԾԿՀ) արդեն հաստատել է և դադարեցրել է ձեռնարկության լիցենզիան՝ բացահայտված խնդիրների հիման վրա, նախարարի խոսքով, այս գործընթացը Հայաստանի Հանրապետության իրավունքը չէ, այլ հանրային շահը պաշտպանելու պարտականությունը։
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն իր հերթին նկատեց, որ այս բոլոր գործողությունները տեղավորվում են կառավարության <Ա պլանի> շրջանակում, երբ ձեռնարկությունը դառնում է պետական սեփականություն և փոխանցվում է միջազգային թոփ-ընկերության կամ ընկերությունների խմբի կառավարմանը։ Նրա խոսքով՝ <Ա պլանի> իրագործմանը խոչընդոտող հանգամանքների ի հայտ գալու դեպքում կքննարկվեն այլ սցենարներ։ Հիշեցնելով իր հայտարարությունը պետությանը ամբողջ թալանված գույքը վերադարձնելու վերաբերյալ՝ նա ընդգծեց, որ արդեն սպառվել են 2018 թվականի հեղափոխությունից հետո իշխանությունների կողմից ընձեռված հնարավորություններից օգտվելու բոլոր տրամաբանական և անտրամաբանական ժամկետները։ Վարչապետը նշեց, որ բոլոր հնարավոր <դռներն ու պատուհանները> փակվում են, քանի որ իշխանությունները պատրաստվում են օրենսդրական փոփոխություններ ներկայացնել, որոնք կբացառեն հաշտության համաձայնության մեխանիզմը, երբ պետությունը պետք է ստանար ենթադրյալ ապօրինի գույքի շուկայական արժեքի առնվազն 75%-ը, և, համապատասխանաբար, դրա արժեքի մինչև 25%-ը կարող էր մնալ սեփականատիրոջ մոտ։
Հիշեցնենք, որ 2016 թվականից «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն պատկանում է Սամվել Կարապետյանի «Տաշիր» ընկերությունների խմբին։ 2025 թվականին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ՀԷՑ-ը պետականացնելու մտադրության մասին՝ Կարապետյանի հայտարարությունից հետո, որում նա հրապարակայնորեն աջակցություն էր հայտնել Հայ Առաքելական Եկեղեցուն (ՀԱԵ), և նրա ձերբակալությունից հետո։ Ավելի ուշ խորհրդարանն ընդունեց օրենքներում փոփոխություններ, որոնք նախատեսում են «Էլեկտրական ցանցերը» պետական վերահսկողության տակ վերադարձնել։ Իսկ ՀԾԿՀ նախագահը հուլիսի 18-ին ժամանակավոր կառավարիչ նշանակեց Ռոմանոս Պետրոսյանին։ Վերջինս հուլիսի 24-ից սկսեց ընկերության բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց շրջանում կադրային առաջին փոփոխությունները կատարել՝ չնայած Ստոկհոլմի արբիտրաժի որոշմանը՝ չփոխել ընկերության կառավարման մարմինների կազմը և ձեռնպահ մնալ ընկերության օտարմանն ուղղված գործողություններից։ Օգոստոսի 9-ին «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի» բաժնետեր և «Տաշիր կապիտալ»-ի գլխավոր տնօրեն Նարեկ Կարապետյանը Հայաստանի վարչական դատարան հայց ներկայացրեց ՀԾԿՀ-ի և դրա նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանի դեմ՝ պահանջելով ճանաչել ընկերության կառավարումը փոխելու ՀԾԿՀ-ի լիազորությունների բացակայությունը։ ՀԾԿՀ-ի 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն զրկվեց էլեկտրաէներգիայի փոխանցման լիցենզիայից։ Որոշման մեջ ներկայացված են այն խախտումները, որոնք հանձնաժողովը հայտնաբերել էր ընկերության գործունեության մեջ։ 2026 թվականի մարտի 3-ին ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարիչ և իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ Ռոմանոս Պետրոսյանը հայտարարեց, որ պետությունը պատրաստվում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» (ՀԷՑ) ընկերության բաժնետոմսերի ամբողջական ազգայնացմանը՝ այն ճանաչելով գերակա հանրային շահ, և փոխհատուցում վճարելով սեփականատիրոջը՝ «Տաշիր Կապիտալ» ընկերությանը։ Նա уточեց, որ փետրվարի 21-ը վերջնաժամկետն էր, երբ կառավարությունը պետք է առաջարկ ներկայացներ, բանակցություններ վարեր, և արդյունքում գործարքի շրջանակում ընկերության 100% բաժնետոմսերը պետք է անցնեին պետությանը։ Միևնույն ժամանակ ժամանակավոր կառավարիչը հրաժարվեց նշել ՀԷՑ-ի կոնկրետ արժեքը և կառավարության առաջարկած գինը։ Մինչդեռ ավելի վաղ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ մի շարք հանգամանքների առկայության դեպքում ընկերության գինը կարող է նվազել։ Վարչապետը պարզաբանել էր, որ ընկերությունը երկար ժամանակ օգտագործվել է նեղ անձնական նպատակներով։ Բացի այդ, առկա տեղեկությունների համաձայն, ՀԷՑ-ը ծանրաբեռնված է վարկային պարտավորություններով, որոնք այնուհետև առանց տոկոսների հաշվարկման փոխանցվել են մերձավոր անձանց և հարազատներին։ <Նախնական գնահատականներով՝ այս ամենը, բնականաբար, նվազեցնում է ձեռնարկության շուկայական արժեքը և բյուջեի համար լուրջ խնդիրներ չի ստեղծի>, - ընդգծել էր կառավարության ղեկավարը։ Միևնույն ժամանակ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության խորհրդի անդամ, «ՀԷՑ»-ի նախկին գլխավոր տնօրեն Դավիթ Ղազինյանը հայտարարել էր, որ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի» («ՀԷՑ») իրական արժեքը մոտենում է $1 մլրդ-ի, և ընկերության սեփականատերերը չեն համաձայնի այն վաճառել ցածր գնով։
