ԱրմԻնֆո։ Հայաստանի համախառն միջազգային պահուստները (ՀԱՄՊ) 2026 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ աճել են տարեկան 55.4%-ով կամ 2.4 միլիարդ դոլարով՝ սահմանելով նոր ռեկորդ՝ 6.666 միլիարդ դոլար, մինչդեռ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում աճն ավելի համեստ էր՝ 20%-ով կամ 715.7 միլիոն դոլարով՝ հասնելով 4.289 միլիարդ դոլարի։ Միայն սեպտեմբերին ՀԱՄՊ-ը համեստ աճ է գրանցել՝ 2%-ով (կամ 133.7 միլիոն դոլարով), նախորդ տարվա նույն ամսվա 1.1%-ի (կամ 46.1 միլիոն դոլարի) աննշան աճի դիմաց։ Այս տարվա 9 ամիսների ընթացքում ՀԱՄՊ-ն աճել է 31.1%-ով (կամ 1.6 միլիարդ դոլարով), մինչդեռ մեկ տարի առաջ, նույն ժամանակահատվածում, գրանցվել է համեմատաբար համեստ աճ՝ 16.4% (կամ 604.1 միլիոն դոլար)։ Այս մասին են վկայում ՀՀ Կենտրոնական բանկի տվյալները։
Մասնավորապես, 2026 թվականի սեպտեմբերին ՀՄՌ-ի տարեկան աճը պայմանավորված էր արտարժույթով արտաքին ակտիվների նմանատիպ աճով՝ 55.5%-ով՝ հասնելով 6.664 միլիարդ դոլարի, մինչդեռ Արժույթի միջազգային հիմնադրամում ՍԴՌ-ների բաժինը նվազել է 43.6%-ով՝ հասնելով 1.5 միլիոն դոլարի, ինչը դիտվել է 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում, երբ առաջին ցուցանիշը ցույց էր տվել ավելի համեստ՝ 20.3% աճ, իսկ երկրորդը՝ ավելի զգալի՝ 70.8% անկում։
Այս տարվա առաջին 9 ամիսների ընթացքում ՀՄՌ-ի աճը պայմանավորված էր արտարժույթով արտաքին ակտիվների նմանատիպ 31.1% աճով, որին ուղեկցել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամում ՍԴՌ-ների բաժնի 13.2% աճը։ Սա նկատվել է նաև մեկ տարի առաջ նույն ժամանակահատվածում, երբ առաջինի ավելի համեստ՝ 16.4% աճը ուղեկցվել է երկրորդի ավելի զգալի՝ 36.4% աճով։
2026 թվականի 3-րդ եռամսյակում ՀՄՌ դինամիկան պահպանել է աճը՝ արագանալով 6.4%-ից մինչև 13%, այսինքն՝ բացարձակ արժեքով այս ցուցանիշն աճել է 767 միլիոն դոլարով։ Դրան ուղեկցել է արտարժույթով արտաքին ակտիվների աճի նմանատիպ արագացում՝ 6.4%-ից մինչև 13%, մինչդեռ Արժույթի միջազգային հիմնադրամում ՍԴՌ-ների բաժինը 28.1% անկումից աճել է մինչև 32.2% աճ։ Մեկ տարի առաջ՝ 2025 թվականի 3-րդ եռամսյակում, ՀՄՌ աճի 3.1%-ից մինչև 6% արագացումը պայմանավորված էր արտարժույթով արտաքին ակտիվների աճի նմանատիպ արագացմամբ՝ 3.1%-ից մինչև 6%, և ԱՄՀ-ում SDR-ների մասնաբաժնի կտրուկ արագացմամբ՝ 3.6%-ից մինչև 55%:
Ավելին, միայն այս տարվա սեպտեմբերին արտարժույթով արտաքին ակտիվների աճը դանդաղել է 5.7%-ից մինչև 2.2%, մինչդեռ ԱՄՀ-ում SDR-ների մասնաբաժնի անկումը արագացել է 40%-ից մինչև 85.3%: Մեկ տարի առաջ՝ 2025 թվականի սեպտեմբերին, այս ցուցանիշների դինամիկան նմանատիպ էր. արտարժույթով արտաքին ակտիվների աճի դանդաղումը 4.5%-ից մինչև 1.4% ուղեկցվել է ԱՄՀ-ում SDR-ների մասնաբաժնի արագացված անկմամբ՝ 33%-ից մինչև 83%:
Նշենք, որ Հայաստանի համախառն միջազգային պահուստները (ՀԱՄՊ) 2025 թվականին աճել են 38%-ով կամ 1.4 միլիարդ դոլարով՝ հասնելով 5.086 միլիարդ դոլարի, մինչդեռ 2024 թվականին գրանցվել է 2.2% կամ 76.2 միլիոն դոլարի թույլ աճ՝ հասնելով 3.685 միլիարդ դոլարի: Մասնավորապես, արտարժույթով արտաքին ակտիվները աճել են 38.1%-ով՝ հասնելով 5.085 միլիարդ դոլարի, ընդ որում՝ ԱՄՀ-ում SDR-ների մասնաբաժինը նվազել է 32.1%-ով՝ հասնելով 1.3 միլիոն դոլարի, մինչդեռ 2024 թվականին գրանցվել է 2.1% թույլ աճ և վերջինիս քառապատիկ աճ: Հարկ է նշել, որ 2023 թվականի օգոստոսին ինչպես արտարժույթով արտաքին ակտիվների, այնպես էլ ընդհանուր արժույթի հարաբերակցությունը (GIR) հասավ ռեկորդային բարձրակետի՝ համապատասխանաբար 4.220 միլիարդ դոլար և 4.217 միլիարդ դոլար, որը գերազանցվեց երկու տարի անց՝ ամսական ռեկորդային ցուցանիշով և այս միտումը շարունակվելով 2026 թվականին: ԱՄՀ-ում SDR-ի մասնաբաժնի պատմական առավելագույնը գրանցվել է 2021 թվականի օգոստոսին՝ 178.2 միլիոն դոլար: Բանկային ոսկու մասնաբաժինը Հայաստանի GIR-ում զրոյացվել էր դեռևս 2003 թվականի դեկտեմբերին:
Հիշեցնենք, որ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ), նոր SBA (Stand-By Arrangement) համաձայնագրի շրջանակներում, 2026 թվականի հունիսի առաջին տասնօրյակում Հայաստանի համար հասանելիություն բացեց SDR վարկային գծին՝ 18.4 միլիոն SDR-ին համարժեք գումարով (մոտավորապես 25.1 միլիոն դոլար), ինչը ծրագրի 2025 թվականի դեկտեմբերին մեկնարկից ի վեր առկա ընդհանուր միջոցները հասցրեց 36.8 միլիոն SDR-ի (մոտավորապես 50.2 միլիոն դոլար): SBA-ն նպատակ ունի աջակցել կառավարության քաղաքականությանը և բարեփոխումների ծրագրին՝ մակրոտնտեսական կայունությունը պահպանելու, կայուն և ներառական աճը խթանելու և անորոշ պայմաններում անկման ռիսկերից պաշտպանություն ապահովելու համար։
Մինչ այդ, 2025 թվականի դեկտեմբերի սկզբին, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի գործադիր խորհուրդը հաստատեց Հայաստանի հետ նոր եռամյա SBA (Stand-By Arrangement)՝ ընդհանուր 128.8 միլիոն SDR-ի կամ մոտավորապես 175 միլիոն դոլարի (ԱՄՀ-ում Հայաստանի քվոտայի 100%-ը) չափով։ Միաժամանակ, ԱՄՀ-ն ավարտեց SBA-ի շրջանակներում նախորդ վեցերորդ վերանայումը, որը պետք է լրանար 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։
