Արմինֆո. 2017 թվականի համեմատ, Հայաստանի պետական բյուջեի եկամուտները 2027 թվականին կեռապատկվեն: Այս մասին հայտարարեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նոյեմբերի 2-ին՝ Ազգային ժողովի հանձնաժողովների համատեղ նիստում պետական բյուջեի նախագծի քննարկումների ժամանակ:
Նրա խոսքով, 2017 թվականի հետ համեմատությունը կատարվում է, քանի որ այդ տարին նախահեղափոխական վերջին տարին էր: Փաշինյանը հիշեցրեց, որ Հայաստանի 2027 թվականի պետական բյուջեի նախագծի եկամտային մասը նախատեսված է 3 տրիլիոն 604 միլիարդ դոլար, որը կազմում է մոտավորապես 10 միլիարդ դոլար: 2017 թվականի համեմատ սա կազմում է 191% աճ, ինչը նշանակում է, որ նշված ժամանակահատվածում եկամուտները կեռապատկվեն:
Միևնույն ժամանակ, համեմատելով 2027 թվականի պետական բյուջեի բյուջետային ցուցանիշները 2021 թվականի հետ, որը նախավերջին ընտրական ցիկլն էր, աճը կկազմի 114%, կամ մոտավորապես 2.1 անգամ: Այս ֆոնի վրա, 2027 թվականին կապիտալ ծախսերը կգերազանցեն 2017 թվականի ցուցանիշները 223%-ով կամ 3.2 անգամ, իսկ 2021 թվականի համեմատ՝ 253%-ով կամ 3.5 անգամ։
Վարչապետը հավելեց, որ կրթության ոլորտում աճը կկազմի 181% կամ 2.8 անգամ՝ 2017 թվականի համեմատ, և 131% կամ 2.3 անգամ՝ 2021 թվականի համեմատ։
Կա նաև գիտության ֆինանսավորման աճ։ Հաջորդ տարի դրա ֆինանսավորման ծավալները կգերազանցեն 2017 թվականի ցուցանիշները 171%-ով կամ 2.3 անգամ, իսկ 2021 թվականին՝ 147%-ով կամ 2.5 անգամ։
Փաշինյանը նաև նշեց տեղական համայնքներին տրամադրվող սուբսիդիաների և դրամաշնորհների աճը։ 2027 թվականին այս ծավալները կլինեն 157%-ով, կամ 2.5 անգամ, ավելի բարձր, քան 2017 թվականի ցուցանիշները, և 70%-ով, կամ 1.7 անգամ, ավելի բարձր, քան 2021 թվականի ցուցանիշները։
«Ներկայացված թվերը հաշվի առնելով՝ հարց է առաջանում. մեր բյուջեն մեծ է, թե՞ փոքր։ Ես կցանկանայի նշել, որ պետական բյուջեի եկամուտները երբեք մեծ չեն լինում։ Աշխարհում չկա որևէ երկիր, որը կհայտարարի մեծ պետական բյուջեի մասին, և, որպես արդյունք, պետական գանձարանի աճը մեծ է,
Ծախսերն ու սպասումները նույնպես մեծ են։ Քաղաքացիները ակնկալում են բարեկեցության ավելի բարձր մակարդակ, քանի որ պետության բարգավաճումը բարձրանում է», - ասաց կառավարության ղեկավարը՝ հավելելով, որ պետական բյուջեն երկրի քաղաքացիների և բնակիչների գործունեության արդյունքն է, այսինքն՝ այն Հայաստանի բոլոր բնակիչների աշխատանքի արդյունքն է, ովքեր պետք է հնարավորություն ունենան բնականոն գործել մրցակցային միջավայրում, մինչդեռ կառավարությունը պետք է ապահովի հարկերի և տուրքերի հավաքագրման բավարար մակարդակ։ Որպես բյուջեի յուրաքանչյուր քաղաքացու համար փաստաթուղթ լինելու օրինակ՝ Փաշինյանը նշեց բնակիչների համար եկամտային հարկի վերադարձը, որը 2027 թվականին կգերազանցի 2017 թվականի ցուցանիշները 4895%-ով կամ 61.5 անգամ։ Սա հիմնականում վերաբերում է հիփոթեքային վարկավորման ծրագրից վերադարձներին։ Միայն 2025 թվականին այս նպատակների համար հատկացվել է 95 միլիարդ դրամ կամ 260 միլիոն դոլար։ Այս տարի այդ թիվն արդեն կազմում է 78.6 միլիարդ դրամ։
Այս միջոցները, ինչպես նշեց վարչապետը, ուղղված են երկրի քաղաքացիների բարեկեցության բարելավմանը։ ««Լավ ապրելը» սահմանելու համար մենք օգտագործում ենք մոդելը, այլ ոչ թե գողությունը կամ հարկերից խուսափելը։ Որակյալ կյանքի հասնելու համար անհրաժեշտ է համապատասխան կրթություն», - նշեց կառավարության ղեկավարը՝ նաև մատնանշելով համընդհանուր առողջապահական ապահովագրության ծրագրի շրջանակներում կատարված ծախսերը։ Այս տարի միայն 65 տարեկանից բարձր շահառուներին հատկացվել է 360 միլիոն դոլար։ Նույնը վերաբերում է նաև երեխաներին։ 11,570 երեխա ստացել է 500,000 դրամ կամ ավելի արժողությամբ բժշկական ծառայություններ։ Վարչապետը նշեց, որ այս թվերը կոնկրետ անձանց աշխատանքն են։ Նա նշեց, որ եթե օրենսդրական փաթեթն ընդունվի, մինչև 200,000 դրամ աշխատավարձ ունեցող քաղաքացիները նույնպես կներառվեն համընդհանուր առողջապահական ապահովագրության համակարգում՝ սկսած հաջորդ տարվա հունվարի 1-ից։
Փաշինյանը նաև հայտարարեց, որ 2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանում կներդրվի քաղաքացիների օգնության համակարգ՝ քաղաքական կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և լրատվամիջոցների համար։ Սակայն դա կարող է տեղի ունենալ, եթե քաղաքացիների եկամուտների հայտարարագրերը հաստատվեն։ Վարչապետը նաև նշել է քաղաքացիների խաղամոլությանը մասնակցությունը սահմանափակելու վերաբերյալ կայացված որոշումները։
Հիշեցնենք, որ ՀՀ կառավարությունը պաշտոնապես հաստատել է «ՀՀ պետական բյուջեի մասին» օրենքի նախագիծը 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։
2027 թվականի համար»։ Փաստաթղթի համաձայն՝ պետական գանձարանի եկամուտները կկազմեն 3 տրիլիոն 603.8 միլիարդ դրամ (ներառյալ մոտավորապես 3 տրիլիոն 462.7 միլիարդ դրամի հարկերն ու պետական տուրքերը, 14.2 միլիարդ դրամի սուբսիդիաները և 126.9 միլիարդ դրամի այլ եկամուտները)։ Եկամուտների աճը 2026 թվականի սպասվող մակարդակի համեմատ կազմում է մոտավորապես 11.9%։
Ծախսերը կկազմեն 4 տրիլիոն 72 միլիարդ դրամ։ Բյուջեի դեֆիցիտը կկազմի 468.2 միլիարդ դրամ (մոտավորապես 1.3 միլիարդ դոլար)։
Դեֆիցիտը նախատեսվում է ֆինանսավորել ներքին աղբյուրներից (187.5 միլիարդ դրամ) և արտաքին աղբյուրներից (մոտավորապես 280.7 միլիարդ դրամ)։ Հայաստանի անվանական ՀՆԱ-ն 2027 թվականին կանխատեսվում է 13.614 տրիլիոն դրամ՝ 2026 թվականի 12.465 տրիլիոն դրամի համեմատ։
