Արմինֆո. ՀՀ կառավարությունը փոտրվարի 19-ի նիստում հավանություն է տվել "Ներդրումների մասին" օրենքի նախագծին:
Ինչպես հայտարարել է Հայաստանի էկոնոմիկայի փոխնախարար Լիլիա Սիրականյանը, ներկայումս ներդրումային քաղաքականություն իրականացվում է հնացած եւ մասամբ կիրառվող իրավական ակտերի հիման վրա, մասնավորապես, 1994 թվականին ընդունված "Օտարերկրյա ներդրումների մասին" օրենքի հիման վրա, որը չի ապահովում ներդրումային գործընթացի ամբողջական կարգավորում՝ ժամանակակից պահանջներին համապատասխան: Գործող համակարգը չի երաշխավորում նաև ներդրումների նկատմամբ կիրառվող ռեժիմների կանխատեսելիությունը, խթանների համամասնությունը, թափանցիկությունն ու կայունությունը:
Առաջարկվող նախագծի կարեւոր կողմերից մեկը, ինչպես ընդգծել է Սիրականյանը, այն է, որ նոր կարգավորումները տարածվում են ոչ միայն օտարերկրյա, այլեւ հայրենական ներդրումների վրա: "Այսպիսով, նախագիծը սահմանում է խտրականությունը բացառող երաշխիքներ՝ երկու կարևորագույն բաղադրիչով․ ազգային և առավել բարենպաստության ռեժիմներով", - պարզաբանել է փոխնախարարը:
Ինչպես ասվում է փաստաթղթի պարզաբանման մասին, օրինագծի ընդունումը հստակ եւ կանխատեսելի իրավական միջավայր կստեղծի ներդրումների համար, ինչը թույլ կտա Հայաստանին բարձրացնել իր միջազգային ներդրումային վարկանիշն ու մրցունակությունը, ներդրումային գրավչությունը, ինչպես նաեւ կնպաստի կայուն եւ ներառական տնտեսական աճին:
Այսպիսով, օրենքի նախագիծը. 1․Սահմանում է ներդրումների երաշխիքները և ներդրողների պաշտպանությունը ՝ հաշվի առնելով ժամանակակից միջազգայնորեն ճանաչված ստանդարտները: Մասնավորապես, նախագիծը սահմանում է. խտրականության բացառման երաշխիքը (non-discrimination) իր երկու հայտնի բաղադրիչներով ՝ ազգային ռեժիմը (national Treatment/NT) և առավել բարենպաստ ռեժիմը (Most Favoured Nation/MFN), օտարումից պաշտպանության երաշխիքը։
Ընդ որում, նախագծում տրված է անուղղակի օտարման հասկացության սահմանումը, որը հստակ արգելված է, ինչպես նաև սահմանվել են չափանիշներ, որոնց պահպանման դեպքում միայն կարող է տեղի ունենալ ուղղակի օտարումը: Սույն երաշխիքի դրույթներում, հաշվի առնելով ֆինանսական շուկաների/կազմակերպությունների առանձնահատկությունները, առաջին անգամ առաջարկվում է նաև սահմանել, որ առողջացման ընթացակարգերի շրջանակներում ֆինանսական կազմակերպությունների ազգայնացման ռեժիմը սահմանվում է օրենքով, ներդրումների իրավական և ֆիզիկական պաշտպանության, թափանցիկության և կայունության երաշխիքները: Այս առումով, օրինակ, նախագիծը նախատեսում է, որ օրենքով սահմանված երաշխիքներից օգտվող ներդրումները կշարունակեն պաշտպանվել օրենքով սահմանված երաշխիքներով ՝ անկախ երաշխիքների ծավալի փոփոխությունից կամ դրանց չեղարկումից, այդպիսի փոփոխությունից կամ չեղարկումից հետո հինգ տարվա ընթացքում. երաշխիքներ, ինչպիսիք են․
- կապիտալի և գույքի ազատ տեղաշարժը և փոխանցումը, հողի նկատմամբ սեփականության և այլ գույքային իրավունքները, աշխատողների աշխատանքի ընդունման երաշխիքները, վեճերի լուծման մեխանիզմները և այլն;
- ներդրումային արտոնությունների տեսակները, դրանց նպատակը, էությունը, կիրառման իրավական հիմքերը և մեխանիզմները;
- նախագծով սահմանվում են նաև ներդրումային գործունեության ինստիտուցիոնալ հիմքերը․ այդ ոլորտում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության լիազորությունները (անհրաժեշտ լիազորող նորմերը), լիազոր մարմնի լիազորությունները, ինչպես նաև դրվում են ներդրումների աջակցման կենտրոնի իրավական կարգավիճակի հիմքերը:
Նշվում է, որ նախագիծը մշակելիս հաշվի են առնվել միջազգային ներդրումային համաձայնագրերի դրույթները, ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման խորհրդաժողովի (UNCTAD) ներդրումային իրավունքի առաջավոր փորձը, ինչպես նաև միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների առաջարկությունները:
Ինչպես վկայում են ՀՀ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալները, որոնք նշվում են զուտ հոսքի տեսքով, ինչը նշանակում է ներգրավված և մարված օտարերկրյա ներդրումների տարբերությունը, ընդհանուր օտարերկրյա ներդրումների զուտ հոսքը Հայաստանի տնտեսության իրական հատված 2024 թվականին կրճատվել է մինչև բացասական 285.6 մլն դոլար (113.3 մլրդ դրամ) դրական 479.3 մլն դոլարից (194.3 մլրդ դրամ) կամ՝ տարեկան կտրվածքով 2,6 անգամ։ Բացասական էր նաև օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների (ՕՈՒՆ) զուտ հոսքը, որը տարվա ընթացքում 2,2 անգամ նվազել է՝ դրական 624.1 մլն դոլարից (253 մլրդ դրամ) մինչև բացասական 112.9 մլն դոլար (44.8 մլրդ դրամ)։
