Արմինֆո. Դեռևս 2018 թվականին ՀՀ կառավարությունը որոշում էր ընդունել ՀԱԷԿ-ի ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոն կառուցելու մասին ։ Սակայն սահմանված ժամկետները չեն պահպանվել մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով։ Այդ մասին ասվում է ՀՀ կառավարության փետրվարի 19-ի "Հայկական ԱԷԿ" ՓԲԸ-ի կանոնադրական կապիտալում գույք ներդնելու մասին " որոշման նախագծում:
Ինչպես ասվում է կառավարության որոշման հիմնավորման մեջ, որոշման նախագծի մշակումը պայմանավորված է Ատոմային Էներգիայի միջազգային գործակալության (ԱԷՄԳ), Ատոմային էլեկտրակայաններ շահագործող կազմակերպությունների համաշխարհային ասոցիացիայի (WANO - միավորում է բոլոր օպերատորներին), ՀՀ միջուկային անվտանգության կարգավորման կոմիտեի և ԱԷԿ-ի անվտանգության հիմնական կանոնների պահանջներին համապատասխան ՀՀ կառավարության 2018թ.մայիսի 3-ի որոշման կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ:
Նշվում է, որ վերոնշյալ որոշման շրջանակներում իրականացվել է Երևան, Մալաթիա - Սեբաստիա, Ծ.Իսակովի պողոտա, 50/12 հասցեում գտնվող 2,2812 հա ընդհանուր մակերեսով արդյունաբերական գոտու չափագրում և սահմանազատում: Արդյունքում հատկացվել է 0.1717 հա մակերեսով տարածք, որին հատկացվել է հասցե ՝ Ծ.Իսակովի պողոտա, 50/22, Երևան, Մալաթիա - Սեբաստիա: Հայտարարվել է ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնի կառուցման աշխատանքների կատարման գնման ընթացակարգ, որի արդյունքներով 13.04.2024 թ.կնքվել է պայմանագիր «ԲԻԴԵԿ» ՍՊԸ-ի հետ:
Պայմանագրի պայմանների շրջանակներում «ԲԻԴԵԿ» ՍՊԸ-ն սկսել է ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնի կառուցումը: Սակայն, ըստ նշված հասցեում գտնվող անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի պետական վկայագրի, գույքը պատկանում է Հայաստանի Հանրապետությանը, ինչը խոչընդոտում է «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ-ին այդ գույքի հետ կապված մի շարք գործարքների կատարմանը, ինչպիսիք են կապի ծառայությունների մատուցման պայմանագրերի կնքումը, գույքահարկի վճարումը և այլն:
Բացի այդ, ՀՀ կառավարության 2018 թվականի մայիսի 3-ի որոշման հավելվածի 6.7.1 կետով սահմանված ժամկետները «չեն պահպանվել մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով»:
«Ի սկզբանե ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնը նախատեսվում էր կառուցել Արմավիրի մարզի Ակնալիճ թաղամասում գտնվող «ՀԱԷԿ» ՓԲԸ պանսիոնատի տարածքում, ինչը չիրականացվեց, քանի որ չկատարվեց ՀԱԷԿ-ի պաշտպանության արտակարգ միջոցների գործողության գոտուց դուրս գտնվելու պահանջը:
Ավելի ուշ դիտարկվել է Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա, տ.Իսակովի պողոտա 50 հասցեում արտադրական արտադրամասի 3-րդ հարկում կառուցելու հնարավորությունը: Սակայն ՄԱԳԱՏԷ-ի, WANO-ի և ՀՀ միջուկային անվտանգության կարգավորման կոմիտեի հետ քննարկումների ընթացքում, ելնելով անվտանգության պահանջներից, առաջարկվել է փոխել շինարարության վայրը, քանի որ ավելի նպատակահարմար է գտնվել նկուղային հարկում շինարարությունը, ինչը բացատրվում է նկուղային տարածքների ավելի մեծ պաշտպանությամբ ինչպես հնարավոր ճառագայթային վթարներից, այնպես էլ քաղաքացիական անվտանգության սպառնալիքներից: Արդյունքում անհրաժեշտություն է առաջացել որոշակի ճշգրտումներ կատարել ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնին ներկայացվող տեխնիկական պահանջներում, որոնց հիման վրա մշակվել է նաև ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնի նախագծման տեխնիկական առաջադրանքը: Տեխնիկական պահանջները նախատեսում էին ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնի կառուցման ժամանակացույցի կազմում միայն նախագծային փաստաթղթերի վերջնական հաստատումից հետո ։
Նախագծման ընթացքում բազմիցս իրականացվել են աշխատանքային քննարկումներ շահագրգիռ փորձագետների մասնակցությամբ, իսկ նախագծի ավարտից հետո իրականացվել է նախագծային և նախահաշվային փաստաթղթերի փորձաքննություն:
Վերոնշյալ միջոցառումները բավականին աշխատատար են եղել, ինչի արդյունքում սահմանված ժամկետները չեն պահպանվել։
Ավարտել ռեզերվային ճգնաժամային կենտրոնի շինարարությունը և գույքը ներդնել 98 023 000 դրամ գնահատված շուկայական արժեքով "Հայկական ատոմային էլեկտրակայան" փակ բաժնետիրական ընկերության կանոնադրական կապիտալում' ավելացնելով ընկերության կանոնադրական կապիտալը", - ասված է կառավարության որոշման նախագծում:
Նշենք, որ Հայկական ԱԷԿ-ն ապահովում է Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի արտադրության մոտ մեկ երրորդը։ 2026 թվականին Հայկական ԱԷԿ - ը կմտնի թիվ 2 էներգաբլոկի շահագործման ժամկետի կրկնակի երկարաձգման ծրագրի իրականացման ակտիվ փուլ ։ Այդ նպատակներին կուղղվի 165 մլն դոլար, որը խնայվել է առաջին ծրագրի իրականացման ընթացքում ։ Դրանով էլ բացատրվում է ՀԱԷԿ-ի կանգնեցման տեւողությունը (ընթացիկ տարում կայանը 150 օր կկանգնեցվի պլանային նախազգուշական վերանորոգման եւ վառելիքով վերալիցքավորման համար, նախորդ տարի Հայկական ԱԷԿ-ը պարապուրդի է մատնվել 30-45 օր): Նախագծի շրջանակներում կիրականացվեն ռեակտորի հովացման համակարգերի, անվտանգության համակարգերի, գլխավոր շրջաբերական պոմպերի արդիականացման և այլ աշխատանքներ ։ Նախատեսվում է, որ նախագծի իրականացումից հետո բլոկը կկարողանա աշխատել մինչև 2036 թվականը ։ Այդ ժամկետում երկրում պետք է կառուցվի նոր ատոմային բլոկ ։
