Արմինֆո. Ներկայումս Հայաստանը էլեկտրաէներգիա է արտահանում Իրան։ Այդ մասին մարտի 18-ին ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում հայտարարել է տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը ՝ ներկայացնելով ՀՀ կառավարության 2021-2026 թթ.ծրագրի իրականացման ընթացքի եւ արդյունքների մասին զեկույցը։
Այսպես, 2025 թվականին ՀՀ-ում էլեկտրաէներգիայի արտադրությունն աճել է 5,8% - ով ՝ կազմելով 9,7 մլրդ կվտ/ժամ։ Բացի այդ, սպառումը նույնպես աճել է՝ հասնելով 7,2 միլիարդ կվտ/ժամի կամ 6,6% - ով ավելի է 2024 թվականի ցուցանիշից։
«Տարվա ընթացքում շարունակվել է էլեկտրաէներգիայի արտահանումը Իրան և Վրաստան: Այս պահին նույնպես շարունակվում է արտահանումը դեպի ԻԻՀ", - նշել է նա ։ Միաժամանակ, ներկայումս Հայաստանի էներգետիկ համակարգին միացված են ավելի քան 1150 մեգավատ սահմանված հզորությամբ արևային էլեկտրակայաններ (նախորդ տարվա վերջին ցուցանիշը հավասար էր 1100 ՄՎտ-ի): Դա մոտ 150 մեգավատով ավելի է 2030 թվականի համար նախատեսված ցուցանիշներից, եւ այդ թիվը շարունակում է աճել հետեւողականորեն։ 2024 թվականի համեմատ աճը կազմել է մոտ 43% ։ (Ավելի վաղ Խուդաթյանը հայտարարել էր, որ անցած տարի Հայաստանում արտադրված ամբողջ էլեկտրաէներգիայի մոտ 14% - ը ստացվել է հենց արևային էլեկտրակայանների հաշվին):
Հիշեցնենք, որ Հայաստանին և Իրանին կապում են 220 կիլովոլտ լարման էլեկտրահաղորդման երկու գիծ: Այժմ կառուցվում է երրորդը (400 կՎ լարման), որը թույլ կտա եռապատկել Հայաստանի և Իրանի միջև էլեկտրաէներգիայի փոխհոսքերը։ Այսպես, Հայաստանն Իրանի հետ բարտերային գործարք է իրականացնում, համաձայն որի, ստանում է 1 խմ իրանական գազ ՝ հակառակ ուղղությամբ 3 կվտ/ժ էլեկտրաէներգիա մատակարարելու դիմաց, և երրորդ էլեկտրահաղորդման գծի կառուցմամբ այդ ծավալները զգալիորեն կավելանան (350 ՄՎտ-ից մինչև 1200 Մվտ) ։ Այնուամենայնիվ, "Հյուսիս-Հարավ" էներգետիկ միջանցքի կառուցման նախագիծը, որը կոչված է միավորել Իրանի, Հայաստանի, Վրաստանի և Ռուսաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգերը, բախվել է մի շարք խնդիրների, որոնք, առաջին հերթին, կապված են օբյեկտի շահագործման հանձնման ժամկետների հաճախակի հետաձգման հետ: Եթե ավելի վաղ հայտարարվել էր "Իրան-Հայաստան" էլեկտրահաղորդման գծի ավարտի ամսաթիվը ՝ 2018 թվականի վերջը (շինարարությունը սկսվել է 2015 թվականին), ապա 2021 թվականի դեկտեմբերի վերջին պատասխանատու կառույցներն արդեն հայտարարել էին, որ գիծը պատրաստ կլինի մինչև 2024 թվականի ավարտը։
Իրան - Հայաստան 400 կիլովոլտ էլեկտրահաղորդման գծի կառուցման հիմնական կապալառուն իրանական Sunir ընկերությունն է ։ Նախագծի ընդհանուր արժեքը կազմում է 107,9 մլն դոլար, որից 77% - ը տրամադրել է Իրանի Արտահանման զարգացման բանկը, իսկ 23% - ը ՝ հենց Sunir ընկերությունը: Մեկ տարի առաջ Իրանն ու Հայաստանը երկարաձգեցին "Գազ Էլեկտրաէներգիայի դիմաց" համաձայնագրի գործողությունը՝ մինչև 2030 թվականը: Ինչ վերաբերում է Հայաստան-Վրաստան էլեկտրահաղորդման գծին, ապա դրա կառուցմանը կողմերը դեռ ձեռնամուխ չեն եղել։ 2025 թվականի հունիսի 9-ին Դավիթ Խուդաթյանը հայտարարել էր, որ Իրան-Հայաստան երրորդ էլեկտրահաղորդման գծի շինարարությունն ավարտվել է 80 տոկոսով։
