Արմինֆո.Հայ-վրացական սահմանին գտնվող 5.5 կիլոմետրանոց գազատարի հատվածի տեղափոխումը ոչ միայն տեխնիկական երթուղու ճշգրտում է, այլև արտացոլում է ավելի խորը խնդիր։ «ԱրմԻնֆո»-ին ասել է քաղաքագետ, քաղաքագիտության դոկտոր, սահմանային ենթակառուցվածքային նախագծերի մասնագետ Վահե Դավթյանը։
Նրա խոսքով՝ պատճառն այն է, որ խողովակաշարի այն հատվածը, որտեղ հատվում են Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի սահմանները, ականապատվել է դեռևս 1990-ականներին։ Արդյունքում, խողովակաշարի մի մասը գործնականում դուրս է եկել բնականոն շահագործումից. ո՛չ վերանորոգում, ո՛չ լիարժեք մոնիթորինգ, ո՛չ էլ վթարի դեպքում երաշխավորված արձագանք հնարավոր չէ։ Նոր 5548 մետրանոց հատվածը կհեռացվի վտանգավոր գոտուց։ Վրացական կողմը կառուցում է իր հատվածը, իսկ հայկական կողմը՝ իր հատվածը, որից հետո երկու կողմերը կմիանան։
Այս երթուղին կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի համար, որն իր գազի մեծ մասը ստանում է Վրաստանի միջոցով՝ տարեկան մոտ 2.3 միլիարդ խորանարդ մետր։ Սա վերաբերում է գլխավոր երթուղուն՝ Վլադիկավկազ-Թբիլիսի, որը միանում է Ղազախ-Սագուրամո գազատարին, ապա՝ 12 կիլոմետր երկարությամբ, 1020 մմ տրամագծով Կարմիր կամուրջ-Սևքար-Բերդ ճյուղին։ Այս շղթայի հենց այս վերջին կետում է առաջանում խոցելիություն։ «Ավելին, իրավիճակը բարդանում է մի կարևոր գործոնով։ Այսպես կոչված սահմանազատման արդյունքում լուրջ հարձակման է ենթարկվում գլխավոր գազատարը, որով Հայաստանը Վրաստանի միջոցով ստանում է ռուսական գազ։ Խոսքը վերոնշյալ Կարմիր կամուրջ-Սևքար-Բերդ գազատարի մասին է, որի մի մասը փաստացի գտնվում է թշնամու վերահսկողության տակ։ Այստեղից էլ, թերևս, որոշում է կայացվել վերակառուցել լոգիստիկան։ Այսինքն՝ առաջանում է մի քանի խնդիրների համադրություն՝ ֆիզիկական խոցելիություն (ականապատ դաշտ), գործառնական խոցելիություն (սպասարկման անկարողություն), աշխարհաքաղաքական խոցելիություն (խողովակաշարի հատվածների նկատմամբ վերահսկողության գործոն)։
Միաժամանակ հայտարարություններ են արվում նոր էներգետիկ նախագծերի մասին։ Քննարկվում են տարածաշրջանային էներգետիկ կապերի վերականգնման և նոր խողովակաշարերի կառուցման հնարավորությունները։ Առաջանում է պարզ հարց. եթե տարեկան 2.3 միլիարդ խորանարդ մետր գազ մատակարարող գործող երթուղին պարունակում է սահմանափակ մուտքով և վիճելի վերահսկողություն ունեցող հատվածներ, որքանո՞վ է կայուն նման նախագծերի ընդլայնման հիմքը։ Եվ ևս մեկ բան։ Փոխանցման նախաձեռնությունը գալիս է հայկական կողմից։ Սա նշանակում է, որ ենթակառուցվածքները հարմարվում են ռիսկերին, և այդ ռիսկերի աղբյուրներն իրենք չեն վերացվում։ Պետք է համաձայնեք, որ նման պատկերը լիովին չի համապատասխանում...» «Երևանի հռետորաբանությունը ձեռք բերված խաղաղության մասին», - նշել է Վահե Դավթյանը։ Հիշեցնենք, որ նախկինում ստացվել էր հաղորդագրություն, որ Հայաստանի խնդրանքով Վրաստանը և Հայաստանը կապող գազատարի 5.5 կիլոմետրանոց հատվածը կտեղափոխվի։ Համապատասխան դիմումն արդեն ներկայացվել է Վրաստանի բնական պաշարների նախարարության շրջակա միջավայրի վերահսկողության վարչություն։
Փաստաթղթերի համաձայն՝ գազատարի տեղանքի փոփոխությունը կապված է հայկական կողմի խնդրանքի հետ, քանի որ գազատարի հայկական հատվածը գտնվում է եռակողմ՝ վրաց-հայ-ադրբեջանական սահմանային գոտում և ականապատվել է 1990-ականներին։ «Հիմնվելով այն փաստի վրա, որ այս հատվածում անհնար է պահպանել նվազագույն անվտանգության չափանիշները և իրականացնել վերանորոգման աշխատանքներ, եռակողմ միջպետական համաձայնագրի հիման վրա որոշվել է գազատարի վերոնշյալ խնդրահարույց հատվածը հանել ականապատ տարածքից և անվտանգ հեռավորության վրա կառուցել նոր գազատար», - նշված է տեղափոխման հիմնավորման մեջ։ Գազատարը կտեղափոխվի մի քանի կիլոմետր և կմիացվի նորին՝ հայկական կողմի կողմից կառուցված տեղանքին։
