Արմինֆո. Հայաստանը նպատակ ունի մինչև 2030 թվականի հունվարի 1-ը լիովին պարզաբանել անշարժ գույքի կադաստրը: Ազգային ժողովի տնտեսական հարցերի հանձնաժողովը մայիսի 19-ի նիստում հաստատել է «Գույքի իրավունքների պետական գրանցման մասին» և «Քաղաքաշինության մասին» օրենքներում փոփոխությունները։
Ներկայացնելով փոփոխությունները, կադաստրի հանձնաժողովի փոխնախագահ Նանե Ղազարյանը նշել է, որ նախագծի մշակման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է անշարժ գույքի իրավունքների պետական գրանցման ոլորտում առկա իրավական և փաստացի խնդիրներով, ինչպիսիք են կադաստրային քարտեզներում և պետական գրանցման տվյալներում սխալների (թե՛ քանակական, թե՛ որակական) հայտնաբերման և ուղղման միասնական և հստակ ընթացակարգի բացակայությունը, ինչպես նաև հանձնաժողովի, հողաչափերի և շահագրգիռ կողմերի միջև լիազորությունների անորոշ բաժանումը: Այս խնդիրները հաճախ հանգեցնում են վարչական և դատական վեճերի, անշարժ գույքի իրավունքների գրանցման գործընթացի ձգձգումների և իրավական անորոշության: Նախագծի նպատակն է լուծել վերոնշյալ խնդիրները՝ սահմանելով սխալների բնույթի դասակարգումը, դրանց ուղղման իրավական հիմքերը և վարչական վարույթի սկզբունքների վրա հիմնված ընթացակարգային երաշխիքները: Միաժամանակ, նախագծում առաջարկվող կանոնների մշակման անհրաժեշտությունն ավելի հրատապ է դարձել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 2-ի վարչական գործով նախադեպային որոշման համատեքստում, որում նշվում էր, որ անհատների սեփականության իրավունքները պաշտպանելու պետության պարտավորության հիման վրա պետական մարմինները, մասնավորապես՝ կոմիտեն և համայնքների ղեկավարները, որոնք իրավունք ունեն նախաձեռնել կադաստրային քարտեզի վրա սխալի ուղղումը, պարտավոր են ձեռնարկել նման նախաձեռնություն, այդպիսով վերացնելով անհատի իրավունքների պետական գրանցման համար այդ սխալի պատճառով առաջացած խոչընդոտը։
Նախագծով առաջարկվում է «Սեփականության իրավունքների պետական գրանցման մասին» օրենքը լրացնել նոր հոդվածով, որի դրույթները պարզաբանում են կադաստրային քարտեզների վրա անշարժ գույքի իրավունքների պետական գրանցման ընթացքում թույլ տրված սխալների հայտնաբերման, դրանց իրավական ուղղման և փոփոխությունների պետական գրանցման ընթացակարգը։ Փաթեթում մանրամասն նկարագրված են կադաստրային քարտեզում անշարժ գույքի նշագրման սխալների բնույթը և այդ սխալների տեսակները՝ քանակական (մակերես, գծային չափսեր, երկրաչափական ձև), որակական (նպատակային և գործառնական արժեք, սեփականություն) և սխալի ուղղման իրավական հիմքերը՝ իրավական փաստաթղթեր, չափման տվյալներ, հարակից հողամասերի սեփականատերերի հետ համաձայնագրեր և կադաստրային կոմիտեի կողմից անցկացվող վարչական ընթացակարգեր: Օրենքների նախագծերը նաև սահմանում են վարչական ընթացակարգերի անցկացման կարգը՝ դիմումի ներկայացում, ներկայացված դիմումի բովանդակություն, ստուգումների անցկացում, լիազոր մարմնի (կադաստրային կոմիտե) կողմից ծանուցման հնարավորությունը, որակավորված անձանց պարտականությունները և մասնագիտական պատասխանատվությունը ներկայացված տվյալների ճշգրտության համար, ինչպես նաև կոմիտեի լիազորությունները՝ վարչական ընթացակարգեր սկսելու, հետազոտություններ անցկացնելու և ուղղումների կամ մերժումների վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար:
Նախագիծը սահմանում է նոր, ավելի արդյունավետ կանոններ այն դեպքերի համար, երբ հատակագծի վրա ուղղված սահմանը համընկնում է պետական գրանցում ստացած կամ իրավունքների առաջին պետական գրանցման շրջանակներում գրանցամատյանում ներառված շենքերի և կառույցների սահմանի հետ: Ուղղումներ կատարելու գործընթացը ավելի պարզեցնելու համար նախագծում նաև հստակորեն սահմանվում է, որ Կոմիտեի կողմից նախաձեռնված վարույթների կողմերի միջև անհամաձայնությունները չեն խոչընդոտում ուղղումներ կատարելուն, եթե վարույթը պարունակում է բավարար ապացույցներ դրանք հիմնավորելու համար: Նախագծով ներկայացված փոփոխությունները կհստակեցնեն կադաստրային քարտեզներում ուղղումներ կատարելու գործընթացը, կընդլայնեն կադաստրային քարտեզներում ուղղումների շրջանակը և հստակ կսահմանեն անհրաժեշտ փաստաթղթերը և դրանք ներկայացնելու կարգը։
Առաջարկվող դրույթները պահանջում են համապատասխան փոփոխություններ և լրացումներ «Քաղաքաշինության մասին» օրենքում: Մասնավորապես, հողամասի ուղղված նշանակության և/կամ գործառնական նշանակության վերաբերյալ տեղեկատվություն ներկայացնելուց հետո, լիազորված պետական մարմինը վեց ամսվա ընթացքում պետք է այն ներառի գործող քաղաքաշինական պետական կադաստրային քարտեզում: Ներկայացված տվյալների պարբերական ուղղումները պետք է կատարվեն ամեն տարի՝ մինչև յուրաքանչյուր տարվա դեկտեմբերի 31-ը, իսկ ամբողջական ամփոփումը պետք է ներկայացվի մինչև 2030 թվականի հունվարի 1-ը:
