Արմինֆո. Հայաստանի արտահանման գերակշռող հոդվածը ՝ հանքային հումքը, զգալիորեն աճել է ծավալով, իսկ ներմուծման հիմնական հոդվածը ՝ մեքենաներն ու մեխանիզմները լճացումից հասել են չափավոր աճի։ Այս մասին են վկայում ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի 2026 թվականի հունվար-ապրիլ ամիսների տվյալները։
Արտահանման մեջ երկրորդ, երրորդ և չորրորդ հորիզոնականները զբաղեցնում են թանկարժեք մետաղները/քարերը, պատրաստի սննդամթերքը, մեքենաներն ու մեխանիզմները, իսկ ներմուծման մեջ ՝ հանքային հումքը, վերգետնյա/օդային/ջրային փոխադրամիջոցները, պատրաստի սննդամթերքը: Ընդհանուր առմամբ, նշված չորս դիրքերի տեսակարար կշիռը արտահանման մեջ կազմում է 77.4% (1.8 մլրդ դոլար), իսկ ներմուծման մեջ՝ 55.5% (2.2 մլրդ դոլար)։ Ընդ որում, թանկարժեք մետաղները / քարերը շարունակում են զգալիորեն կրճատվել և արտահանման, և ներմուծման ոլորտներում ՝ կորցնելով ներմուծման առաջնությունը դեռևս անցյալ տարի ՝ այն փոխանցելով մեքենաներին և մեխանիզմներին, իսկ այժմ նաև արտահանման ոլորտում զիջելով առաջատարությունը հանքային հումքին։
Այսպես, հաշվետու ժամանակահատվածում արտահանվել է 585.7 մլն դոլարի հանքային հումք (ընդհանուրի 25.2%), թանկարժեք մետաղներ/քարեր'456.9 մլն դոլարի (19.6%), պատրաստի սննդամթերք' 389.99 մլն դոլարի (16.8%), մեքենաներ և մեխանիզմներ ' 369.3 մլն դոլարի (16%): Ներկրվել են 960.7 մլն դոլարի մեքենաներ և մեխանիզմներ (24.1%), հանքային հումք ՝ 466.7 մլն դոլարի (11.7%), ցամաքային/օդային/ջրային փոխադրամիջոցներ ՝ 446.3 մլն դոլարի (11.2%), պատրաստի սննդամթերք ՝ 343.6 մլն դոլարի (8.6%), իսկ թանկարժեք մետաղներ/քարերը ներմուծման 5 - րդ հորիզոնականում են՝ 318.9 մլն դոլար (8% - ից պակաս):
Ուշադրություն դարձնենք արտահանման և ներմուծման ոլորտում այդ ապրանքների տարեկան դինամիկային։ Մասնավորապես, հանքային հումքի արտահանումն անկումից հասել է 90,3 տոկոս զգալի աճի՝ ներմուծման աճի արագացմամբ մինչև 18,8 տոկոս, պատրաստի սննդամթերքի ներմուծման աճն էլ ավելի է արագացել՝ մինչև 45,5 տոկոս՝ արտահանման աճի մինչև 7,3 տոկոս դանդաղմամբ: Մեքենաներն ու մեխանիզմները դուրս են եկել ներմուծման լճացումից մինչեւ 18,8% աճ՝ արագացնելով արտահանման անկումը մինչև 8,8%, իսկ թանկարժեք մետաղներն ու քարերը զգալիորեն նվազել են և արտահանման, և ներմուծման ոլորտներում ՝ 44,8 - 57,5%-ով ։ Ինչ վերաբերում է ցամաքային/օդային/ջրային տրանսպո0րտային միջոցների ներմուծմանը, ապա դրանց ծավալը աճել է տարեկան 19,8%-ով, սակայն նկատվում է տեմպերի ուժեղ արգելակում, ընդ որում դրանց արտահանման զգալիորեն փոքր ծավալը անկումից հասել է երկնիշ 21,4% աճի:
Վիճակագրական տվյալների համաձայն, 2026թ. հունվար-ապրիլին արտահանման ընդհանուր ծավալը գերազանցել է 2.3 մլրդ դոլարը, իսկ ներմուծումը կազմել է 3.99 մլրդ դոլար: Ընդ որում, արտահանման անկումը պահպանվել է, բայց տարեկան տեմպերի դանդաղմամբ՝ 60.4% - ից մինչև 3.3%, այն դեպքում, երբ ներմուծումը 46.5% անկումից հասել է 2.5% աճի:
Ըստ երկրների՝ ԵԱՏՄ ուղղությամբ արտահանումն ու ներմուծումը կրճատվել է 4,7-29,3%-ով, ընդ որում, զգալիորեն աճելով ԵՄ ուղղությամբ՝ 97,3-28% - ով Ընդ որում, ԵՄ երկրների մեծ մասի ուղղությամբ զգալիորեն աճել է արտահանումը, իսկ որոշների մասով ՝ ներմուծումը։ Հաշվետու ժամանակահատվածում արտահանման և ներմուծման աճ է գրանցվել նաև Շվեյցարիայում, Բրազիլիայում և Միացյալ Թագավորությունում: Չինաստանի ուղղությամբ արտահանման մի քանի անգամ զգալի աճը ուղեկցվել է ներմուծման կրճատմամբ, իսկ ԱՄՆ - ի ուղղությամբ հակառակ պատկերն է նկատվել ՝ ներմուծման զգալի աճ ՝ արտահանման կրճատման պայմաններում։
Արտահանման և ներմուծման գծով առաջին երկու դիրքերը զբաղեցնում են Ռուսաստանն ու Չինաստանը։ Այնուհետև արտահանման գծով առաջատար հնգյակում են ԱՄԷ - ն, Բուլղարիան և Իրաքը, իսկ ներմուծման գծով՝ Իրանը, Գերմանիան և ԱՄՆ-ը:
