Երկուշաբթի, 29 Հունիսի 2026 14:07
Ալեքսանդր Ավանեսով

«Լույս» հիմնադրամ. Հայաստանի արտաքին առևտրի դինամիկան շարունակում է մնալ անկայուն

«Լույս» հիմնադրամ. Հայաստանի արտաքին առևտրի դինամիկան շարունակում է մնալ անկայուն

Արմինֆո.Հայաստանի արտաքին առևտրի դինամիկան շարունակում է մնալ անկայուն։ Այս մասին են վկայում «Լույս» հիմնադրամի իրականացրած ուսումնասիրությունները, որոնք վերլուծել են երկրի տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումը 2026 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին։

Ուսումնասիրությունների համաձայն՝ 2026 թվականի մայիսին Հայաստանի տնտեսական ակտիվության աճը զգալիորեն արագացել է՝ հասնելով 11,7%-ի, ինչի արդյունքում հունվար-մայիս ամիսների համախառն աճը կազմել է 8,0%։ Սակայն աճի կառուցվածքը դեռևս պարունակում է կայունության ռիսկեր։ Աճի հիմնական աղբյուրներն են դարձել արդյունաբերությունը, ծառայությունների ոլորտը, ինչպես նաև շինարարությունը։ Արդյունաբերության ոլորտի ներդրումը մեծապես պայմանավորված է եղել հանքարդյունաբերությամբ և ռեէքսպորտի (վերաարտահանման) տարրեր պարունակող ենթաճյուղերով, որոնց աճի հետագա հեռանկարները անորոշ են։

Շինարարության ոլորտում բարձր աճը ոչ միայն պահպանվել է, այլև մայիսին որոշակիորեն արագացել է։ Հունվար-մայիս ամիսներին շինարարության ծավալներն աճել են 24,1%-ով՝ չնայած նախորդ տարվա բարձր բազային և Երևանում հիպոթեքային վարկերի եկամտահարկի վերադարձի ծրագրի աստիճանական ավարտի հետ կապված սպասումներին։ Շինարարության աճի բարձր տեմպը՝ վարկավորման շարունակական ընդլայնման հետ համատեղ, պահպանում է ներքին պահանջարկը, բայց միևնույն ժամանակ պահանջում է անշարժ գույքի շուկայի հետագա զարգացումների և հնարավոր ռիսկերի մշտական մոնիթորինգ։

Արտաքին առևտրի դինամիկան մնում է անկայուն։ Մայիսին արտահանումը կրճատվել է 11,5%-ով, իսկ հունվար-մայիս ամիսների համախառն անկումը կազմել է 3,7%։ Արտահանման նվազումը հիմնականում պայմանավորված է թանկարժեք քարերի և մետաղների ապրանքախմբի արտահանման կրճատմամբ, մինչդեռ հանքարդյունաբերության արտադրանքի արտահանման բարձր աճը զգալիորեն մեղմել է անկումը։ Ներմուծման համախառն աճը դանդաղել է մինչև 2,2%։ Այս զարգացումները ցույց են տալիս, որ արտաքին առևտրի ցուցանիշները դեռևս մեծապես կախված են առանձին ապրանքախմբերից և ռեէքսպորտի հետ կապված գործոններից։

Հարկային հատվածում եկամուտների աճն արագացել է, մինչդեռ ծախսերի աճը զգալիորեն դանդաղել է։ Հունվար-մայիս ամիսներին պետական բյուջեի եկամուտներն աճել են 14,7%-ով, իսկ ծախսերը՝ 4,5%-ով, ինչի արդյունքում ձևավորվել է 95,8 մլրդ դրամի հավելուրդ (պրոֆիցիտ)։ Սակայն ծախսերի կառուցվածքը շարունակում է մտահոգիչ մնալ։ Այսպես, ընթացիկ ծախսերն աճել են 15,2%-ով, մինչդեռ կապիտալ ծախսերը կրճատվել են 46,8%-ով։ Հետևաբար, բյուջեի հավելուրդը մեծապես պայմանավորված է կապիտալ ծախսերի թերակատարմամբ (անարդյունավետությամբ) և ինքնին չի վկայում բյուջետային քաղաքականության արդյունավետության բարելավման մասին։ Ավելին, կապիտալ ծախսեր իրականացնելու ունակության հարցը, որոնք հանդիսանում են տնտեսական զարգացման առանցքային գործոններից մեկը, դեռևս մնում է չլուծված։