
ԱրմԻնֆո. Մեր նպատակը ոչ թե ԵԱՏՄ-ն ԵՄ-ով փոխարինելն է, այլ այդ շուկաներ հայկական արտադրանքի արտահանման ծավալների ավելացումը։ Այդ մասին ճեպազրույցում լրագրողներին ասել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը։
Նա նշել է, որ որևէ հակասություն չի տեսնում նրանում, որ պետությունը նպատակ ունի հաջորդ տարի ավելացնել հայկական ծագում ունեցող ապրանքների արտահանման մատակարարումները ինչպես ԵԱՏՄ, այնպես էլ ԵՄ, Մերձավոր Արևելք, Չինաստան, ԱՄՆ, Հնդկաստան և այլն:
«Ո՞վ է ասել, որ մենք ուզում ենք ԵԱՏՄ-ն փոխարինել ԵՄ-ով: Մենք միայն ցանկանում ենք ավելացնել մեր արտադրանքի իրացման ծավալները։ Թե՝ որտեղ կստացվի, որտեղ՝ ոչ, կյանքը ցույց կտա։ Բայց չկա տնտեսական գոտի՝ սկսած անմիջապես հարևան երկրներից, վերջացրած ամենահեռավորներով, ուր մենք այլևս չցանկանայինք արտահանել", - ընդգծել է նախարարը։
Պապոյանը նշել է, որ այս տարի Հայաստանն էապես ավելացրել է արտահանումը դեպի ԵՄ, իսկ ԵԱՏՄ - ում որոշակի ապրանքախմբերի գծով անկում կա, իսկ որոշ ապրանքախմբերի սահմանափակումները չեն անդրադարձել:
Լրագրողների դիտարկմանը, թե Էկոնոմիկայի նախարարությունն աջակցում է միայն խոշոր արտադրողներին ԵՄ արտահանման համար, և շատերն այդ ուղղությամբ մատակարարումների հետ կապված խնդիրներ ունեն, նա նշել է, որ ամեն ինչ կախված է արտադրանքի որակից: Ընդ որում, նա դժգոհել է մի շարք արտադրողների մոտեցումից․ եթե արտադրանքը անորակ է և պիտանի չէ արտերկիր արտահանելու համար, նշանակում է՝ այն կարող է իրացվել Հայաստանում։ Այդ առնչությամբ նախարարը հայտարարել է, որ շուտով կներդրվեն որակի վերահսկման այնպիսի համակարգեր, որ նման արտադրողները կզրկվեն իրենց արտադրանքը ներքին շուկայում իրացնելու հնարավորությունից:
Նշենք, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը «Եվրոնյուզ»-ի ՝ ԵՄ ընդլայնման գագաթնաժողովի ժամանակ հայտարարել էր, որ Հայաստանը կարող է պաշտոնապես ԵՄ անդամակցության հայտ ներկայացնել 2027 կամ 2028 թվականներին: Նա ԵՄ-ին անդամակցությունը անվանել էր ռազմավարական ընտրություն ժողովրդավարության պաշտպանության համար։
Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ԵԱՏՄ երկրների ղեկավարները համատեղ հայտարարություն էին ընդունել, որում ասվում էր, որ 2026 թվականի դեկտեմբերին կայանալիք Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի հաջորդ նիստին մասնակիցները կքննարկեն Հայաստանի նկատմամբ Եվրասիական տնտեսական միության մասին պայմանագրի գործողությունը դադարեցնելու հնարավոր հետևանքները:
Հիշեցնենք, որ Մոսկվայի և Երևանի հարաբերությունները բարդացել են ԵՄ-ում Հայաստանի ինտեգրացիոն կուրսի ֆոնին ։ Այսպես, այս տարվա մայիսի վերջից Ռուսաստանի լիազոր մարմինները ՝ "Ռոսպոտրեբնադզորը" և "Ռոսսելխոզնադզորը", աստիճանաբար սահմանափակումներ են մտցրել Հայաստանից Ռուսաստան և ԵԱՏՄ երկրների շուկա թարմ գյուղատնտեսական արտադրանքի, ծաղիկների, ձկան, ձկնամթերքի, ինչպես նաև կաթնամթերքի մատակարարման վրա ։ Ընդ որում, այդ ապրանքախմբերի արտահանման ծավալների շուրջ 80-90% - ը Հայաստանն ավանդաբար ուղարկել Է ՌԴ ։ Հաշվի առնելով այն բարդ իրավիճակը, որում հայտնվել են հայ արտադրողներն ու արտահանողները, կառավարությունը մշակում է աջակցության ծրագրեր ՝ դեպի ԵՄ և այլ երկրներ արտահանումը խթանելու համար: Մասնավորապես, խոսքը նոր շուկաներ դուրս գալու համար տրանսպորտային ծախսերը և մաքսատուրքերը ծածկելու մասին է։
Այսպիսով, Ռուսաստանի հետ փոխադարձ առևտրում 2026թ. հունվար-սեպտեմբերին ձևավորվել է հետևյալ պատկերը. առևտրաշրջանառությունը նվազել է 19,4% - ով ՝ մինչև 4 մլրդ դոլար: Արտահանումը կազմել է 1,8 մլրդ դոլար ՝ տարեկան 11,3% անկմամբ, ներմուծումը ՝ 2,2 մլրդ դոլար ՝ տարեկան 25,2% անկմամբ:
ԵԱՏՄ երկրների հետ միտումները նույնպես լավատեսություն չեն առաջացնում։ Փոխադարձ առևտրի ծավալը հաշվետու ժամանակահատվածում կրճատվել Է 17,4% - ով 'մինչև 4,3 մլրդ դոլար: Ընդ որում, արտահանումը 10,7% - ով անկում է գրանցել' մինչև 2 մլրդ դոլար, ներմուծման 22,4% - ով նվազման ֆոնին ' կազմելով 2,3 մլրդ դոլար:
ԵՄ հետ ապրանքաշրջանառությունը հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին աճել է 49,1% - ով' կազմելով 2,7 մլրդ դոլար: Արտահանման մատակարարումների ծավալներն աճել են 51,2%-ով' մինչև 717,2 մլն դոլար, ներմուծմանը' 48,4% - ով' մինչև 2 մլրդ դոլար: